CA 19-9 – marker raka trzustki, dróg żółciowych i żołądka

CA 19-9 to marker nowotworowy, którego oznaczenie w surowicy jest stosowane w diagnostyce raka trzustki, dróg wątrobowo-żółciowych, żołądka, jelita grubego i odbytnicy. Biochemicznie CA 19-9 jest monsialogangliozydem, powiązanym z antygenem Lewis’a obecnym na powierzchni krwinek oraz komórek nabłonka trzustki i przewodu pokarmowego. W organizmie osób zdrowych marker ten występuje w niewielkich ilościach, jednak jego stężenie znacząco wzrasta w przypadku nowotworów o dużej aktywności proliferacyjnej.

Największą czułość kliniczną (do 95%) CA 19-9 wykazuje w diagnostyce raka trzustki, co sprawia, że jest jednym z najczęściej stosowanych markerów w przypadku tego nowotworu. Wysokie stężenia CA 19-9 są również obserwowane u pacjentów z rakiem dróg żółciowych oraz nowotworami żołądka, jelita grubego i odbytnicy. U osób z rakiem trzustki marker ten jest przydatny zarówno do wstępnej diagnostyki, jak i monitorowania skuteczności leczenia, wykrywania wznowy oraz przerzutów.

Podwyższone stężenia CA 19-9 mogą również występować w łagodnych stanach zapalnych, takich jak zapalenie trzustki, dróg żółciowych czy przewodu pokarmowego, a także w niektórych łagodnych nowotworach macicy i jajników. Niemniej jednak wartości te są zwykle znacznie niższe niż w przypadku zaawansowanych nowotworów złośliwych.