Cholesterol HDL

Lipoproteiny HDL są wytwarzane przez wątrobę oraz komórki jelita cienkiego. Zabierają nadmiar cholesterolu ze ścian tętnic i z innych tkanek, po czym oddają go wątrobie do przetworzenia. Cząsteczki HDL działają też przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie oraz wspierają pracę śródbłonka, czyli wewnętrznej warstwy naczyń. Długotrwały proces zapalny oraz nadmiar wolnych rodników mogą jednak zmieniać budowę HDL, przez co część cząsteczek traci właściwości ochronne.

HDL oznacza się zwykle łącznie z cholesterolem całkowitym, LDL i triglicerydami, czyli jako element lipidogramu. Taki zestaw lekarz zleca podczas okresowej oceny zagrożenia chorobami serca, u pacjentów z nadciśnieniem, cukrzycą, otyłością brzuszną lub chorobami serca w rodzinie oraz w czasie terapii obniżającej lipidy. Wartość HDL trafia do skal szacujących ryzyko sercowo-naczyniowe i służy do wyliczenia tzw. cholesterolu nie-HDL.

Niski cholesterol HDL wiąże się z większym ryzykiem miażdżycy, choroby wieńcowej i zawału, szczególnie gdy triglicerydy są jednocześnie wysokie. Obniżenie HDL najczęściej towarzyszy:

• paleniu papierosów i siedzącemu trybowi życia,
• otyłości brzusznej, cukrzycy typu 2 i oporności tkanek na insulinę,
• jadłospisowi z dużą ilością słodyczy oraz tłuszczów nasyconych i utwardzonych,
• chorobom wątroby, zaburzeniom wchłaniania i schorzeniom jelit,
• stosowaniu niektórych leków, między innymi beta-blokerów i sterydów anabolicznych.

Umiarkowanie wysoki HDL uznaje się za korzystny. Bardzo wysokie wartości nie dają jednak dodatkowej ochrony. Bywają uwarunkowane dziedzicznie, a cząsteczki HDL mogą wtedy gorzej spełniać swoje funkcje.

Cholesterol HDL pomaga oszacować ryzyko, ale nie jest celem leczenia farmakologicznego. W terapii zaburzeń lipidowych liczy się przede wszystkim obniżenie LDL i cholesterolu nie-HDL, a dobry wynik HDL nie znosi szkodliwości wysokiego LDL. Lekarz odczytuje HDL razem z resztą lipidogramu, wiekiem pacjenta, ciśnieniem tętniczym i paleniem tytoniu.

Badanie cholesterolu HDL można wykonać po posiłku. W dniach poprzedzających pobranie należy jeść tak jak zwykle, bez zmian w diecie, i w miarę możliwości unikać stresu.

• Lipidogram – komplet podstawowych parametrów tłuszczowych krwi,
• Cholesterol LDL metodą bezpośrednią – frakcja, którą obniża się w terapii,
• Triglicerydy – tłuszcze, które często rosną, gdy HDL spada,
• Lipoproteina (a) – uwarunkowany genetycznie składnik ryzyka sercowo-naczyniowego,
• Glukoza – ocena gospodarki węglowodanowej przy zaburzeniach lipidowych.