TPS – marker proliferacji k. nowotworowych
- Czas oczekiwania na wynik10 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniakrew
TPS (swoisty antygen polipeptydowy tkanek, ang. tissue polypeptide specific antigen) to fragment cytokeratyny 18 oznaczany w surowicy krwi jako marker aktywności podziałów komórek nabłonkowych. Badanie TPS pomaga głównie śledzić efekty terapii u pacjentów, u których nowotwór został wcześniej zdiagnozowany. Nie jest testem przesiewowym i nie wskazuje narządu, w którym toczy się choroba.
Badanie TPS, marker proliferacji k. nowotworowych – więcej informacji
Co mierzy marker TPS
TPS mierzy rozpuszczalne fragmenty cytokeratyny 18, białka tworzącego szkielet komórek nabłonka. Komórki uwalniają te fragmenty do krwi przede wszystkim w trakcie podziału, dlatego stężenie TPS uznaje się za wskaźnik tempa namnażania komórek, a nie wielkości guza. Pokrewne oznaczenia to TPA, który obejmuje fragmenty kilku cytokeratyn, oraz CYFRA 21-1, związana z cytokeratyną 19.
U kogo lekarz zleca TPS
Lekarz zleca TPS zwykle pacjentom leczonym z powodu nowotworów nabłonkowych, takich jak rak piersi, jajnika, prostaty, pęcherza moczowego, płuca czy przewodu pokarmowego. Oznaczenie, wykonywane w odstępach ustalonych przez onkologa, pomaga ocenić, czy aktywność choroby maleje w trakcie terapii albo czy po leczeniu nie nasila się ponownie. TPS stosuje się najczęściej obok markerów właściwych dla danego nowotworu, np. obok CA 15-3 w raku piersi albo obok CEA w nowotworach jelita.
Dlaczego TPS nie służy do szukania raka
TPS nie jest swoisty ani dla nowotworu, ani dla konkretnego narządu. Fragmenty cytokeratyny 18 uwalniają się także z komórek zdrowych tkanek, gdy dzielą się one intensywniej, na przykład w trakcie gojenia. Podwyższone stężenie spotyka się w zapaleniu i marskości wątroby, zastoju żółci, chorobach zapalnych, a także w niewydolności nerek, która spowalnia usuwanie tych fragmentów z krwi. Dlatego wysokie TPS u osoby, u której nie stwierdzono nowotworu, wymaga przede wszystkim wyjaśnienia przyczyn nienowotworowych.
Jak interpretuje się wynik TPS
Wynik TPS najwięcej mówi wtedy, gdy zestawia się go z poprzednimi oznaczeniami u tego samego pacjenta. Spadek stężenia w trakcie leczenia może świadczyć o zmniejszeniu aktywności nowotworu, a narastanie o jej wzroście, przy czym zmiana ta bywa widoczna wcześniej niż w badaniach obrazowych. Pojedyncze podwyższenie nie przesądza o nowotworze, a wynik w przedziale referencyjnym go nie wyklucza. Metody różnych producentów dają odmienne wartości, więc serię pomiarów wykonuje się jedną metodą. Znaczenie wyniku ocenia onkolog, łącząc go z obrazowaniem i stanem chorego.
Jak się przygotować do badania TPS
Zasady pobrania krwi podaje punkt pobrań. Przy pobraniu należy wspomnieć o stosowanych lekach.
Polecane badania
- TPA – tkankowy antygen polipeptydowy, oznaczenie fragmentów kilku cytokeratyn,
- CYFRA 21-1 – oznaczana głównie u chorych na raka płuca,
- CA 15-3 – używany przy kontroli leczenia raka piersi,
- CEA – antygen karcynoembrionalny,
- Próby wątrobowe – ocena wątroby, której choroby podnoszą TPS.