Lipoproteina(a) – Lp(a) -genetyczny czynnik ryzyka zawału i miażdżycy
Czym jest lipoproteina(a) – Lp(a)? Lipoproteina(a), czyli Lp(a), to szczególny rodzaj lipoproteiny podobnej do LDL („złego cholesterolu”), która dodatkowo zawiera białko apolipoproteinę(a). To właśnie obecność apolipoproteiny(a) sprawia, że Lp(a): • silnie sprzyja rozwojowi miażdżycy, • zwiększa ryzyko zakrzepicy, • działa niezależnie od klasycznego cholesterolu LDL. Poziom Lp(a) jest w ponad 90% uwarunkowany genetycznie i w przeciwieństwie do innych lipidów nie reaguje istotnie na dietę ani styl życia. Lp(a) a LDL – kluczowe różnice Choć Lp(a) jest strukturalnie podobna do LDL, jej znaczenie kliniczne jest inne. • LDL → głównie transport cholesterolu • Lp(a) → transport cholesterolu + działanie prozakrzepowe i prozapalne Dlatego pacjent może mieć: • prawidłowy LDL • a jednocześnie bardzo wysokie Lp(a) i wysokie ryzyko zawału lub udaru Dlaczego lipoproteina(a) jest tak groźna? Podwyższone Lp(a): • przyspiesza odkładanie blaszek miażdżycowych • zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu • sprzyja zakrzepicy • zwiększa ryzyko zwężenia zastawek serca Co istotne – Lp(a) jest czynnikiem ryzyka niezależnym od LDL, Apo B i trójglicerydów. Kiedy warto wykonać badanie Lp(a)? Badanie lipoproteiny(a) jest szczególnie wskazane, jeśli: • w rodzinie występowały zawały lub udary w młodym wieku • masz miażdżycę mimo prawidłowego cholesterolu • leczysz się statynami, ale ryzyko nadal pozostaje wysokie • masz chorobę wieńcową o niejasnej przyczynie • chcesz jednorazowo ocenić genetyczne ryzyko sercowo-naczyniowe Badanie Lp(a) wystarczy wykonać raz w życiu, chyba że lekarz zaleci inaczej. Normy Lp(a) – jak interpretować wynik? Najczęściej stosowane progi: • < 30 mg/dl – niskie ryzyko • 30–50 mg/dl – umiarkowane ryzyko • > 50 mg/dl – wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe Im wyższy poziom Lp(a), tym większe ryzyko zawału, nawet przy prawidłowym LDL. Czy Lp(a) można obniżyć? To ważne i często zadawane pytanie. • dieta i aktywność fizyczna → praktycznie bez wpływu • statyny → nie obniżają Lp(a) (czasem mogą ją nawet nieznacznie podnosić) • kluczowe jest agresywne obniżanie LDL i Apo B, aby zminimalizować całkowite ryzyko Dlatego Lp(a) służy głównie do stratyfikacji ryzyka, a nie monitorowania leczenia. Lp(a) – z jakimi badaniami łączyć? Aby uzyskać pełny obraz ryzyka sercowo-naczyniowego, Lp(a) warto ocenić razem z: • Lipidogramem • Apolipoproteiną B (Apo B) • Apolipoproteiną A1 (Apo A1) • Homocysteiną • hs-CRP Takie połączenie pozwala wcześnie wykryć osoby zagrożone miażdżycą, nawet przy „ładnych” wynikach standardowych badań. Badanie Lp(a) w ofercie BadaniaSklep.pl Badanie Lipoproteina(a) – Lp(a) możesz zamówić online na BadaniaSklep.pl: • bez skierowania • z e-skierowaniem SMS • realizacja w punktach pobrań w całej Polsce • jedno badanie daje informację na całe życie Przygotowanie do badania Lp(a) • badanie wykonaj na czczo (10 godzin) • możesz pić wodę • unikaj intensywnego wysiłku fizycznego dzień przed badaniem • nie spożywaj alkoholu w dniu poprzedzającym badanie Bibliografia 1. Górski J. (red.) – Diagnostyka laboratoryjna 2. Kocur M., Herman A. (red.) – Choroby wewnętrzne 3. Więcek A., Rutkowski B. (red.) – Choroby wewnętrzne. Podręcznik dla lekarzy