Lipoproteina(a) – Lp(a) -genetyczny czynnik ryzyka zawału i miażdżycy

Czym jest lipoproteina(a) – Lp(a)?

Lipoproteina(a), czyli Lp(a), to szczególny rodzaj lipoproteiny podobnej do LDL („złego cholesterolu”), która dodatkowo zawiera białko apolipoproteinę(a).

To właśnie obecność apolipoproteiny(a) sprawia, że Lp(a):

    •    silnie sprzyja rozwojowi miażdżycy,

    •    zwiększa ryzyko zakrzepicy,

    •    działa niezależnie od klasycznego cholesterolu LDL.

Poziom Lp(a) jest w ponad 90% uwarunkowany genetycznie i w przeciwieństwie do innych lipidów nie reaguje istotnie na dietę ani styl życia.

Lp(a) a LDL – kluczowe różnice

Choć Lp(a) jest strukturalnie podobna do LDL, jej znaczenie kliniczne jest inne.

    •    LDL → głównie transport cholesterolu

    •    Lp(a) → transport cholesterolu + działanie prozakrzepowe i prozapalne

Dlatego pacjent może mieć:

    •    prawidłowy LDL

    •    a jednocześnie bardzo wysokie Lp(a) i wysokie ryzyko zawału lub udaru

Dlaczego lipoproteina(a) jest tak groźna?

Podwyższone Lp(a):

    •    przyspiesza odkładanie blaszek miażdżycowych

    •    zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu

    •    sprzyja zakrzepicy

    •    zwiększa ryzyko zwężenia zastawek serca

Co istotne – Lp(a) jest czynnikiem ryzyka niezależnym od LDL, Apo B i trójglicerydów.

Kiedy warto wykonać badanie Lp(a)?

Badanie lipoproteiny(a) jest szczególnie wskazane, jeśli:

    •    w rodzinie występowały zawały lub udary w młodym wieku

    •    masz miażdżycę mimo prawidłowego cholesterolu

    •    leczysz się statynami, ale ryzyko nadal pozostaje wysokie

    •    masz chorobę wieńcową o niejasnej przyczynie

    •    chcesz jednorazowo ocenić genetyczne ryzyko sercowo-naczyniowe

Badanie Lp(a) wystarczy wykonać raz w życiu, chyba że lekarz zaleci inaczej.

Normy Lp(a) – jak interpretować wynik?

Najczęściej stosowane progi:

    •    < 30 mg/dl – niskie ryzyko

    •    30–50 mg/dl – umiarkowane ryzyko

    •    > 50 mg/dl – wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe

Im wyższy poziom Lp(a), tym większe ryzyko zawału, nawet przy prawidłowym LDL.

Czy Lp(a) można obniżyć?

To ważne i często zadawane pytanie.

    •    dieta i aktywność fizyczna → praktycznie bez wpływu

    •    statyny → nie obniżają Lp(a) (czasem mogą ją nawet nieznacznie podnosić)

    •    kluczowe jest agresywne obniżanie LDL i Apo B, aby zminimalizować całkowite ryzyko

Dlatego Lp(a) służy głównie do stratyfikacji ryzyka, a nie monitorowania leczenia.

Lp(a) – z jakimi badaniami łączyć?

Aby uzyskać pełny obraz ryzyka sercowo-naczyniowego, Lp(a) warto ocenić razem z:

    •    Lipidogramem

    •    Apolipoproteiną B (Apo B)

    •    Apolipoproteiną A1 (Apo A1)

    •    Homocysteiną

    •    hs-CRP

Takie połączenie pozwala wcześnie wykryć osoby zagrożone miażdżycą, nawet przy „ładnych” wynikach standardowych badań.

Badanie Lp(a) w ofercie BadaniaSklep.pl

Badanie Lipoproteina(a) – Lp(a) możesz zamówić online na BadaniaSklep.pl:

    •    bez skierowania

    •    z e-skierowaniem SMS

    •    realizacja w punktach pobrań w całej Polsce

    •    jedno badanie daje informację na całe życie

Przygotowanie do badania Lp(a)

    •    badanie wykonaj na czczo (10 godzin)

    •    możesz pić wodę

    •    unikaj intensywnego wysiłku fizycznego dzień przed badaniem

    •    nie spożywaj alkoholu w dniu poprzedzającym badanie

Bibliografia 

    1.    Górski J. (red.) – Diagnostyka laboratoryjna

    2.    Kocur M., Herman A. (red.) – Choroby wewnętrzne

    3.    Więcek A., Rutkowski B. (red.) – Choroby wewnętrzne. Podręcznik dla lekarzy