Fibrynogen

Fibrynogen umożliwia powstanie trwałego skrzepu. Gdy naczynie zostaje uszkodzone, trombina przekształca fibrynogen we włóknik, który tworzy sieć wzmacniającą skrzep. Jeśli fibrynogenu jest za mało albo ma on nieprawidłową budowę, zatamowanie krwawienia jest trudniejsze. Wątroba zwiększa produkcję fibrynogenu w odpowiedzi na infekcję, uraz czy chorobę zapalną, więc wynik interpretuje się dwojako: jako parametr krzepnięcia i jako wskaźnik reakcji zapalnej.

Lekarz zleca badanie fibrynogenu, gdy chce ocenić krzepnięcie krwi lub nasilenie stanu zapalnego. Najczęstsze wskazania są następujące:

• łatwe powstawanie sińców, częste krwawienia z nosa lub dziąseł, długie krwawienie po ekstrakcji zęba czy innym niewielkim zabiegu,
• ocena układu krzepnięcia przed operacją, gdy wymaga tego wywiad lub choroba współistniejąca,
• choroby wątroby, w których spada wytwarzanie białek,
• podejrzenie rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC),
• ocena ryzyka sercowo-naczyniowego, w której fibrynogen stanowi uzupełnienie innych parametrów,
• obserwacja stanów zapalnych równolegle z CRP i OB.

Podwyższony fibrynogen najczęściej towarzyszy zakażeniom, urazom, chorobom nowotworowym i zespołowi nerczycowemu. Wyższe stężenie występuje też w ciąży, u osób palących oraz u kobiet stosujących estrogeny. Podwyższony wynik sam nie świadczy o zakrzepie i najczęściej odzwierciedla reakcję zapalną organizmu.

Obniżony fibrynogen wynika ze zmniejszonego wytwarzania, na przykład w zaawansowanych chorobach wątroby, z nadmiernego zużycia w DIC lub przy nasilonej fibrynolizie albo z leczenia niektórymi lekami, na przykład asparaginazą. Rzadziej przyczyną jest wada wrodzona: brak fibrynogenu, jego niedobór albo nieprawidłowa budowa, przy której ilość białka bywa zachowana, ale jego funkcja jest zaburzona.

Stężenie fibrynogenu odnosi się do przedziału referencyjnego z wydruku, gdyż poszczególne metody mają odmienne granice. Sam wynik niewiele mówi o przyczynie krwawienia czy zakrzepicy. Dlatego fibrynogen ocenia się łącznie z wynikami PT/INR i APTT, a przy podejrzeniu zakrzepicy lub DIC także z D-dimerem.

Oznaczenie fibrynogenu mogą zakłócić lipemia (mętne, tłuste osocze), wysokie stężenie bilirubiny i hemoliza próbki. Wynik zmieniają też leki wpływające na krzepnięcie, dlatego personelowi podaje się wszystkie przyjmowane preparaty. Leków nie odstawia się samodzielnie przed pobraniem.

Na pobranie krwi do oznaczenia fibrynogenu zgłasza się rano, między 7.00 a 10.00, bez śniadania; ostatni posiłek przypada poprzedniego dnia o 18.00. Dzień wcześniej lepiej zrezygnować z tłustych potraw. Przed pobraniem należy unikać wysiłku i stresu.

• PT (INR) – podstawowy test krzepnięcia zewnątrzpochodnego,
• APTT – ocena drugiego toru krzepnięcia,
• D-dimer, ilościowo – produkt rozpadu skrzepu,
• CRP, ilościowo – szybszy wskaźnik stanu zapalnego,
• Próby wątrobowe – gdy podejrzewa się wpływ wątroby.