Fenobarbital, ilościowo

Fenobarbital wzmacnia efekt GABA, głównego neuroprzekaźnika hamującego w mózgu. Ma działanie przeciwdrgawkowe i uspokajające, a w większych dawkach nasenne. Lekarze wykorzystują fenobarbital w padaczce i w drgawkach, także u dzieci, oraz do wywoływania sedacji. Substancję zawierają m.in. preparaty Luminalum i Bellergot.

Po połknięciu tabletki fenobarbital przenika do krwi powoli, lecz niemal w całości. Organizm usuwa go bardzo wolno: okres półtrwania liczy się w dniach, przy czym u noworodków jest dłuższy, a u starszych dzieci krótszy niż u dorosłych. Dlatego po każdej zmianie dawki na ustalenie się nowego, stałego poziomu leku trzeba poczekać.

Lekarz kieruje na oznaczenie fenobarbitalu, gdy poziom leku może wyjaśnić przebieg leczenia. Dotyczy to zwłaszcza nawrotu napadów, nasilonej senności lub spowolnienia, które są głównymi objawami nadmiaru leku, a także dołączenia innych leków przeciwpadaczkowych. Oznaczenie ma znaczenie także u chorych z uszkodzoną wątrobą, u których eliminacja fenobarbitalu się wydłuża. Pojedynczy niski wynik nie dowodzi, że pacjent pomija dawki.

Poziom fenobarbitalu we krwi zmienia się pod wpływem innych substancji, które przyspieszają lub spowalniają jego usuwanie.

• Wzrost poziomu może wynikać z przedawkowania albo z przyjmowania kwasu walproinowego, chloramfenikolu, cymetydyny, disulfiramu, izoniazydu, omeprazolu lub topiramatu.
• Spadek poziomu towarzyszy nieregularnemu przyjmowaniu leku, długotrwałej terapii oraz stosowaniu karbamazepiny, innych barbituranów i alkoholu, które pobudzają enzymy wątrobowe.

Fenobarbital sam przyspiesza rozkład wielu leków, dlatego jego włączenie może obniżyć stężenie np. karbamazepiny.

Wynik fenobarbitalu zestawia się z zakresem terapeutycznym z wydruku, dawką, porą pobrania i stanem pacjenta. Najbardziej użytecznym punktem odniesienia bywa wcześniejszy wynik z okresu, gdy leczenie było skuteczne i dobrze tolerowane. Stężenie w zakresie nie wyklucza działań niepożądanych, a decyzję o zmianie dawkowania podejmuje lekarz.

Pora pobrania krwi zależy od celu, w jakim lekarz zlecił oznaczenie. Przy kontroli leczenia krew na fenobarbital pobiera się bezpośrednio przed przyjęciem następnej dawki, kiedy poziom leku jest najniższy. Przy pobraniu należy podać godzinę i wielkość ostatniej dawki.

• Karbamazepina ilościowo – lek, którego stężenie fenobarbital może obniżać,
• Kwas walproinowy ilościowo – lek podnoszący poziom fenobarbitalu,
• Fenytoina ilościowo – inny starszy lek przeciwpadaczkowy,
• Panel narkotykowy – badanie przesiewowe w kierunku różnych substancji psychoaktywnych,
• Próby wątrobowe – czynność wątroby wpływa na usuwanie leku.