Ospa (Varicella zoster virus) IgM

Wirus Varicella zoster, nazywany też ludzkim herpeswirusem typu 3 (HHV-3), powoduje ospę wietrzną u osób, które wcześniej się z nim nie zetknęły. Po ustąpieniu choroby wirus przechodzi w stan utajenia w zwojach nerwów czuciowych. Przy spadku odporności może się reaktywować i przedostać wzdłuż nerwu do skóry, gdzie wywołuje półpasiec, zwykle z bolesną wysypką na ograniczonym obszarze ciała. Reaktywacja może też dotyczyć oka albo nerwu twarzowego i ucha (zespół Ramsaya Hunta), a niekiedy przebiega bez objawów.

Oznaczenie VZV IgM zleca się wtedy, gdy objawy odbiegają od typowego obrazu i trzeba ustalić, czy wysypka pęcherzykowa ma związek z tym wirusem. Najczęściej chodzi o następujące sytuacje:

• nietypowy przebieg ospy wietrznej u dorosłego albo u chorego leczonego immunosupresyjnie,
• ciąża, gdy u kobiety pojawiła się wysypka albo doszło do kontaktu z chorym, ponieważ zakażenie matki może przenieść się na dziecko,
• podejrzenie półpaśca bez typowej wysypki, na przykład przy nerwobólu o niejasnej przyczynie,
• objawy neurologiczne lub oczne, za które może odpowiadać VZV.

Odpowiedź IgM staje się mierzalna kilka dni po pojawieniu się wysypki i osiąga szczyt między drugim a trzecim tygodniem choroby. Przy pierwotnym zakażeniu, czyli w ospie wietrznej, przeciwciała IgM pojawiają się praktycznie u wszystkich chorych. Przy reaktywacji wirusa obraz jest mniej przewidywalny: u około połowy osób z półpaścem IgM nie osiągają poziomu możliwego do zmierzenia.

Dodatni wynik ospa IgM przemawia za trwającą albo niedawną infekcją VZV, zarówno pierwotną, jak i wynikającą z reaktywacji. Brak IgM w krwi pobranej w pierwszych dniach wysypki może oznaczać, że przeciwciała jeszcze nie powstały, a u chorych na półpasiec zdarza się mimo aktywnej choroby. Pomiar mogą zakłócić przeciwciała heterofilne. Lekarz interpretuje IgM łącznie z oznaczeniem IgG, a przy zmianach skórnych często zleca badanie PCR płynu z pęcherzyka, które bezpośrednio wykazuje materiał genetyczny wirusa.

Na oznaczenie VZV IgM można zgłosić się bez specjalnego przygotowania i bez postu, o dowolnej godzinie. Przy pobraniu dobrze jest powiedzieć, od ilu dni utrzymuje się wysypka, a także wspomnieć o ciąży i przyjmowaniu leków osłabiających układ odpornościowy.

• Ospa IgG – przeciwciała po przebytej ospie lub szczepieniu,
• HSV IgM – przy różnicowaniu wysypki pęcherzykowej z opryszczką,
• Pakiet infekcje w ciąży – zestaw badań w kierunku zakażeń istotnych w ciąży,
• Odra IgM – przy różnicowaniu chorób zakaźnych z wysypką.