Tężec (Clostridium tetanii) IgG

Sprawcą tężca jest laseczka Clostridium tetani. Jej przetrwalniki, bardzo odporne na wysychanie i środki odkażające, dostają się z kałem zwierząt do ziemi i pozostają w niej zdolne do zakażenia przez wiele lat. Bakteria wnika do organizmu zwykle przez skaleczenie zabrudzone ziemią, a najlepsze warunki do namnażania znajduje w ranie głębokiej i słabo dotlenionej. Za objawy odpowiada wytwarzana przez nią tetanospazmina, która hamuje uwalnianie neuroprzekaźników tłumiących pobudzenie nerwów ruchowych, przez co mięśnie kurczą się mimowolnie. Od zranienia do pierwszych objawów mija przeważnie od trzech dni do trzech tygodni. Postać uogólniona rozpoczyna się najczęściej szczękościskiem, do którego dołączają sztywność karku, kłopoty z przełykaniem i skurcz mięśni twarzy, a później bolesne prężenia mięśni całego ciała.

W szczepionce przeciw tężcowi znajduje się toksoid, czyli toksyna pozbawiona działania trującego, a odpowiedzią na nią jest produkcja przeciwciał IgG. Oznaczenie pokazuje więc, jak silna była ta odpowiedź i ile przeciwciał pozostało od ostatniej dawki. Z upływem lat ich stężenie stopniowo spada. Wynik wyraża się przeważnie w jednostkach międzynarodowych, co ułatwia porównanie oznaczeń z różnych pracowni, a jego znaczenie lekarz odnosi do przedziałów i komentarza na wydruku.

Nie, wynik sam nie przesądza o tym, czy potrzebna jest kolejna dawka szczepionki. Decyzję lekarz podejmuje głównie na podstawie historii szczepień, a oznaczenie przeciwciał może ją uzupełnić, na przykład gdy odporność pacjenta jest osłabiona albo dokumentacja szczepień budzi wątpliwości. Po zranieniu o postępowaniu decydują rodzaj rany, jej zabrudzenie i czas od ostatniej dawki. Oczekiwanie na wynik nie powinno opóźniać zgłoszenia się do lekarza.

Diagnozę tężca lekarz stawia, opierając się przede wszystkim na objawach i okolicznościach zranienia. Badanie przeciwciał nie stwierdza obecności bakterii w ranie, ale bywa pomocne w różnicowaniu, gdy objawy nie pozwalają jednoznacznie ustalić przyczyny.

Niedawne szczepienie podnosi stężenie IgG. Podana po urazie immunoglobulina przeciwtężcowa wprowadza do krwi gotowe przeciwciała i przez pewien czas zawyża wynik. Słabszą odpowiedź na szczepionkę mogą mieć osoby leczone immunosupresyjnie, przyjmujące glikokortykosteroidy lub poddawane chemioterapii.

Badanie nie wymaga postu ani pobrania o określonej godzinie. Przy rejestracji należy poinformować, kiedy pacjent był ostatnio szczepiony przeciw tężcowi, czy otrzymał immunoglobulinę oraz jakie leki przyjmuje.

• Krztusiec IgG – składnik krztuścowy wchodzi w skład tej samej szczepionki skojarzonej,
• HBs przeciwciała – ocena ochrony przed WZW typu B uzyskanej dzięki szczepieniu,
• Odra IgG – przeciwciała po szczepieniu lub przebyciu odry.