Panel wątrobowy pełny (ANA 1, AMA, ASMA, LKM) met. IIF

• ANA, czyli przeciwciała przeciwjądrowe, reagujące z elementami jąder komórek.
• AMA, czyli przeciwciała przeciwmitochondrialne, z których największe znaczenie ma typ M2.
• ASMA, czyli przeciwciała przeciw mięśniom gładkim, reagujące głównie z aktyną.
• LKM, czyli przeciwciała reagujące z mikrosomami komórek wątrobowych i nerkowych, w tym typ LKM-1.

Wynik każdego z nich zawiera informację, czy reakcja jest obecna, a dla dodatnich także miano i typ świecenia widoczny pod mikroskopem fluorescencyjnym.

Żadne z tych przeciwciał nie jest w pełni swoiste dla jednej choroby wątroby. Dopiero układ wyników, czyli to, które przeciwciała są obecne i w jakim mianie, niesie informację diagnostyczną. Z tego powodu panel ma większą wartość niż pojedyncze oznaczenia.

Typ 1 autoimmunologicznego zapalenia wątroby to postać najczęstsza, występująca w każdym wieku. Zwykle towarzyszą jej przeciwciała ANA i ASMA.

Typ 2 tej choroby pojawia się przeważnie w dzieciństwie i wieku młodzieńczym. Jego wyróżnikiem są przeciwciała LKM-1.

Pierwotne zapalenie dróg żółciowych, dawniej nazywane pierwotną marskością żółciową (PBC), polega na stopniowym niszczeniu drobnych przewodów żółciowych w wątrobie i prowadzi do zastoju żółci. Jego typowym markerem serologicznym są przeciwciała AMA, zwłaszcza typu M2.

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby polega na długotrwałym ataku układu odpornościowego na komórki wątroby. Nieleczone może prowadzić do włóknienia, a z czasem do marskości wątroby, dlatego ustalenie przyczyny podwyższonych enzymów ma praktyczne znaczenie.

Hepatolog lub gastroenterolog kieruje na panel w następujących sytuacjach:

• utrzymująca się podwyższona aktywność ALT i AST po wykluczeniu wirusowego zapalenia wątroby, alkoholu i leków jako przyczyny,
• wzrost aktywności fosfatazy zasadowej oraz GGTP, typowy dla zastoju żółci,
• przewlekłe zmęczenie i świąd skóry przy odchyleniach w próbach wątrobowych,
• inne choroby autoimmunologiczne, na przykład tarczycy, u osoby z odchyleniami w enzymach wątrobowych.

Ujemny wynik panelu nie wyklucza autoimmunologicznej choroby wątroby, ponieważ istnieją postacie bez tych przeciwciał albo z innymi, rzadszymi markerami, takimi jak anty-SLA/LP. Z kolei ANA lub ASMA w niskim mianie zdarzają się również u ludzi zdrowych oraz przy innych schorzeniach. Rozpoznanie wymaga zwykle oceny stężenia immunoglobulin IgG, badań obrazowych, a często biopsji wątroby.

Panel wątrobowy oznacza się w surowicy z krwi żylnej. Instrukcje dotyczące pobrania przekazuje punkt pobrań, a przyjmowane leki należy zgłosić przed badaniem.

• Próby wątrobowe – podstawowa ocena uszkodzenia wątroby i zastoju żółci,
• Panel wątrobowy specjalistyczny (anty-LKM-1, anty-SLA/LP, AMA M2) – oznaczenie swoistych antygenów metodą immunoblot,
• AMA typ M2 metodą ELISA – ilościowa ocena przeciwciał przeciwmitochondrialnych,
• IgG – stężenie immunoglobulin, często podwyższone w autoimmunologicznym zapaleniu wątroby.