wymaz z nosogardzieli (bad. bakter.)

Nosogardziel to przestrzeń położona za jamą nosową, nad podniebieniem miękkim, w której znajduje się migdałek gardłowy i ujścia trąbek słuchowych. Materiał z tego miejsca pobiera się, przeprowadzając wymazówkę przez nozdrze aż do tylnej ściany, dlatego badanie różni się od powierzchownego wymazu z przedsionka nosa i od wymazu z gardła pobieranego przez usta. Bakterie zasiedlające nosogardziel mają związek z zakażeniami ucha środkowego i zatok, co tłumaczy, dlaczego tę okolicę bada się przy nawrotach tych chorób.

Najczęstsze powody skierowania na wymaz z nosogardzieli to:

• nawracające zapalenia ucha środkowego, zatok lub oskrzeli, zwłaszcza u dzieci,
• poszukiwanie nosicielstwa konkretnego drobnoustroju, na przykład gronkowca złocistego, gdy zleca to lekarz,
• przewlekłe dolegliwości górnych dróg oddechowych u osób z obniżoną odpornością.

Posiewu z nosogardzieli nie wykonuje się rutynowo u ludzi zdrowych, bez dolegliwości. Przy ostrym zapaleniu zatok lekarz opiera się zwykle na objawach i badaniu fizykalnym.

Ocena wrażliwości wyhodowanych bakterii na antybiotyki nie wchodzi automatycznie w zakres badania. Lekarz zaznacza ją na zleceniu, gdy ma konkretny powód, przykładowo przy upośledzonej odporności albo częstych infekcjach ucha, zatok i oskrzeli. Jeżeli takiego polecenia nie ma, laboratorium dopisuje do wyniku informację, że wyhodowane drobnoustroje odpowiadają kolonizacji i nie uzasadniają podania antybiotyku.

Nosogardziel u zdrowych osób jest zasiedlona przez wiele gatunków bakterii, które współżyją z organizmem i utrudniają osiedlanie się drobnoustrojów chorobotwórczych. Część z nich, na przykład pneumokoki czy Haemophilus influenzae, może jednak w sprzyjających warunkach wywołać zakażenie. Wyhodowanie takiego gatunku zwykle odpowiada nosicielstwu, a to, czy ma ono związek z chorobą, lekarz ocenia, biorąc pod uwagę dolegliwości.

Posiew ujemny nie wyklucza infekcji, ponieważ większość zakażeń górnych dróg oddechowych wywołują wirusy, a niektóre bakterie wymagają specjalnych metod. Należy do nich pałeczka krztuśca, do której oceny służą test PCR albo hodowla na specjalnych podłożach, a nie standardowy posiew.

Zasady przygotowania do pobrania podaje punkt pobrań, a o stosowanych antybiotykach i preparatach donosowych należy poinformować przed wymazem.

• Wymaz z nosa, badanie bakteriologiczne – posiew z przedniej części nosa,
• Wymaz z gardła, badanie bakteriologiczne – materiał z gardła pobierany przez usta,
• Wymaz z nosogardzieli, badanie mykologiczne – przy podejrzeniu grzybów,
• Krztusiec (Bordetella pertussis), przeciwciała IgG – badanie krwi przy przewlekłym kaszlu,
• CRP, ilościowo – ocena odczynu zapalnego.