wymaz z nosa (bad. bakter.)

U zdrowych osób nos jest zasiedlony przez bakterie, które zwykle nie wywołują choroby. Laboratorium wymienia wyhodowane drobnoustroje i czasem określa wzrost orientacyjnie. Obfity wzrost nie przesądza o zakażeniu. Wyhodowanie gronkowca złocistego często oznacza samo nosicielstwo, a nie zakażenie.

Antybiogram, czyli sprawdzenie wrażliwości bakterii na antybiotyki, wykonuje się wyłącznie na wyraźne wskazanie lekarza. Dotyczy to na przykład osób z obniżoną odpornością albo nawracającymi zapaleniami ucha, zatok i oskrzeli. Gdy zlecenia na antybiogram brak, wynik zawiera uwagę, że wyhodowane drobnoustroje świadczą o kolonizacji, a antybiotykoterapia nie jest zalecana.

Brak wzrostu bakterii również nie wyjaśnia wszystkiego, bo zakażenie mogło mieć inne podłoże albo wymaz pobrano już w trakcie antybiotykoterapii.

• podejrzenie nosicielstwa określonej bakterii, na przykład przed zabiegiem,
• przewlekłe lub nawracające choroby górnych dróg oddechowych,
• ropna wydzielina, krosty lub zmiany w przedsionku nosa,
• zakażenia u chorych z upośledzoną odpornością.

Do rutynowego rozpoznawania zapalenia zatok wymaz powierzchowny nie wystarcza. Sama zabarwiona wydzielina także nie dowodzi, że winne są bakterie, bo katar częściej wywołują wirusy lub alergia, a posiew wirusów nie pokazuje. Przy nosicielstwie szczególnych drobnoustrojów, takich jak MRSA, trzeba to zaznaczyć na zleceniu, bo wymagają innej metody niż zwykły posiew.

Przy objawach zapalenia zatok decyzje opiera się na badaniu lekarskim, a nie na samym wymazie z nozdrzy. Pomocniczo lekarz może zlecić CRP lub morfologię krwi, choć żaden z tych testów nie wskaże gatunku bakterii.

Wynik czyta się łącznie z objawami, wiekiem i przebiegiem choroby. Wyhodowanie bakterii nie jest równoznaczne z potrzebą leczenia, a decyzję o antybiotyku podejmuje lekarz.

Wymaz najlepiej pobrać w ostrej fazie zakażenia, przed rozpoczęciem antybiotyku, albo po pięciu dniach od jego zakończenia. Godzina pobrania jest dowolna, jednak przez minimum dwie godziny wcześniej nie stosuje się do nosa maści, kropli ani innych miejscowych preparatów przeciwbakteryjnych. Jeśli leczenie trwa, termin pobrania uzgadnia się z lekarzem, a nazwę stosowanego preparatu podaje się personelowi.

• Wymaz z gardła – posiew z drugiego miejsca górnych dróg oddechowych,
• Wymaz z nosogardzieli – materiał z głębszej części,
• Wymaz z nosa, badanie mykologiczne – gdy podejrzewa się grzyby,
• CRP, ilościowo – białko ostrej fazy, które rośnie w stanach zapalnych.