Amfetamina w moczu, jakościowo

Amfetamina to substancja pobudzająca układ nerwowy, zarówno ośrodkowy, jak i obwodowy. Zwiększa ciśnienie tętnicze, przyspiesza tętno, podnosi temperaturę ciała i aktywność ruchową, a także zmniejsza apetyt. W medycynie stosowano ją w ograniczonym zakresie, między innymi w narkolepsji, jednak znacznie częściej jest używana jako środek odurzający. Przyjmowana regularnie może prowadzić do silnego uzależnienia psychicznego, a po odstawieniu mogą wystąpić kołatanie serca, drażliwość, bezsenność i zaburzenia psychotyczne.

Oznaczenie amfetaminy w moczu bywa zlecane, gdy zachowanie lub objawy fizyczne nasuwają przypuszczenie, że ktoś przyjął środek pobudzający. Do typowych sytuacji należą:

• niewyjaśnione pobudzenie, gadatliwość, bezsenność, rozszerzone źrenice, przyspieszone tętno i wysokie ciśnienie,
• podejrzenie zatrucia u osoby ze sztywnością mięśni, przegrzaniem organizmu i obfitym poceniem się,
• kontrola abstynencji w trakcie terapii uzależnień,
• badania związane z wymaganiami pracodawcy lub opieką nad osobą niepełnoletnią.

Ostre zatrucie amfetaminą zagraża życiu, dlatego w takiej sytuacji potrzebna jest pomoc ratunkowa, a nie oczekiwanie na wynik badania moczu.

Znaczna część amfetaminy trafia do moczu w niezmienionej postaci, a tempo jej usuwania zależy od odczynu moczu. W kwaśnym moczu okres półtrwania wynosi około 7–14 godzin, a w zasadowym wydłuża się do 18–34 godzin. Z tego wynika, że test obejmuje okres kilku ostatnich dni, przy czym u osób przyjmujących substancję regularnie bywa on dłuższy niż po pojedynczym użyciu.

Wynik dodatni oznacza, że w próbce znalazła się substancja reagująca z testem w ilości przekraczającej próg odcięcia. Badanie wykonuje się metodą immunochromatograficzną, która ma charakter wstępny. Podobną reakcję mogą wywołać inne aminy o działaniu sympatykomimetycznym, na przykład pseudoefedryna obecna w lekach na przeziębienie. Wynik dodatni dają też leki zawierające amfetaminę lub jej pochodne, stosowane między innymi w leczeniu ADHD. Z tego względu dodatni wynik potwierdza się dokładniejszą techniką GC/MS, czyli chromatografią gazową połączoną ze spektrometrią mas.

Wynik ujemny mówi tylko tyle, że w danej próbce nie stwierdzono amfetaminy powyżej progu testu. Może się tak zdarzyć, gdy od przyjęcia minęło zbyt dużo czasu albo gdy mocz jest mocno rozcieńczony. Test nie określa dawki, momentu przyjęcia ani stopnia odurzenia w chwili pobrania.

Oznaczenie amfetaminy w moczu odbywa się bez szczególnych przygotowań: pora oddania próbki jest dowolna, a post nie jest potrzebny. Przed badaniem dobrze jest przekazać informację o przyjmowanych lekach, zwłaszcza na przeziębienie, ADHD i depresję, ponieważ ułatwia to ocenę ewentualnego wyniku dodatniego.

• Narkotyki panel w moczu – kilka grup substancji psychoaktywnych w jednej próbce,
• Ecstasy w moczu – pochodna amfetaminy o działaniu empatogennym,
• Kokaina w moczu – inny środek pobudzający,
• Kreatynina eGFR – ocena nerek, które usuwają amfetaminę z organizmu.