Kokaina w moczu, jakościowo

Oznaczenie kokainy w moczu dotyczy nie samej kokainy, lecz produktów jej rozkładu. Kokaina jest alkaloidem z liści krzewu koka i silnym środkiem pobudzającym, który hamuje wychwyt zwrotny dopaminy i noradrenaliny, przez co przedłuża ich działanie w ośrodkowym układzie nerwowym. W wątrobie szybko rozpada się na ester metylowy ekgoniny i benzoiloekgoninę, które trafiają do moczu. Benzoiloekgonina utrzymuje się dłużej niż kokaina, dlatego to na nią reaguje większość testów przesiewowych. Po paleniu kokainy w postaci kraku w moczu pojawia się dodatkowo ester metylowy anhydroekgoniny.

Po jednorazowym użyciu kokainy metabolity są obecne w moczu zwykle przez 12–48 godzin. U osób przyjmujących ją regularnie okres ten wydłuża się do 4–5 dni. Próbka oddana później bywa ujemna, choć do kontaktu z substancją doszło. Na długość tego okresu wpływają także dawka, droga przyjęcia oraz stopień rozcieńczenia moczu.

Lekarz kieruje na oznaczenie kokainy w moczu głównie wtedy, gdy stan pacjenta przypomina działanie silnego stymulantu. Chodzi o przyspieszoną czynność serca, wysokie ciśnienie, przegrzanie organizmu, nadmierne pobudzenie, napady agresji, drgawki i zaburzenia świadomości. Badanie wykorzystuje się również w programach leczenia uzależnień, gdzie seria wyników pomaga ocenić utrzymanie abstynencji. Ciężkie zatrucie kokainą wymaga pomocy ratunkowej i oceny w szpitalu.

Alkohol wypity razem z kokainą zmienia jej przemiany w wątrobie. Powstaje wtedy kokaetylen, czyli ester etylowy benzoiloekgoniny, który również działa pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy. Przy podejrzeniu łącznego użycia obu substancji lekarz może zlecić także oznaczenie etanolu we krwi.

Dodatni wynik testu immunochromatograficznego jest informacją wstępną. Jeżeli od wyniku zależą decyzje medyczne, zawodowe lub prawne, potwierdza się go techniką GC/MS, łączącą chromatografię gazową ze spektrometrią mas. Benzoiloekgonina może się też pojawić po miejscowym zastosowaniu kokainy w niektórych zabiegach laryngologicznych lub po spożyciu produktów z liści koki.

Ujemny wynik oznacza brak metabolitu powyżej progu testu w tej konkretnej próbce. Nie wyklucza użycia kokainy przed okresem objętym badaniem i nie świadczy o stanie osoby w chwili pobrania.

Przed badaniem kokainy w moczu nie obowiązują żadne szczególne wymagania, więc próbkę oddaje się bez postu i o wybranej porze. Przy pobraniu dobrze jest powiedzieć, czy w ostatnich dniach wykonywano zabieg laryngologiczny, i podać nazwy przyjmowanych leków.

• Narkotyki panel w moczu – kilka substancji psychoaktywnych w jednej próbce,
• Amfetamina w moczu – drugi często używany stymulant,
• Etanol, ilościowo – stężenie alkoholu we krwi,
• Kreatynina eGFR – czynność nerek, które mogą ucierpieć przy rozpadzie mięśni w ciężkim zatruciu.