Etanol, ilościowo

Stężenie etanolu odzwierciedla ilość alkoholu obecnego we krwi w momencie pobrania. Etanol szybko przechodzi z żołądka i jelit do krwi, a następnie jest rozkładany głównie w wątrobie: najpierw do aldehydu octowego, potem do kwasu octowego, a ostatecznie do dwutlenku węgla i wody. Niewielka część opuszcza organizm z wydychanym powietrzem i z moczem. Wynik zależy od ilości i tempa picia, czasu, jaki upłynął od ostatniej porcji, posiłku, masy ciała oraz indywidualnej sprawności wątroby.

Pojedynczy pomiar opisuje tylko jeden moment. Nie da się na jego podstawie dokładnie odtworzyć, ile alkoholu wypito ani o której godzinie.

Lekarz zleca oznaczenie etanolu najczęściej w następujących sytuacjach:

• objawy upojenia lub zatrucia alkoholem, takie jak zaburzenia mowy i równowagi, wymioty, senność albo śpiączka,
• zaburzenia świadomości o niejasnej przyczynie, na przykład po urazie głowy,
• ocena stanu osoby po wypadku komunikacyjnym lub w pracy,
• leczenie zespołu odstawienia alkoholu.

Wynik jest też przydatny wtedy, gdy stan chorego wydaje się nieproporcjonalny do ilości wypitego alkoholu.

Jeśli etanolu we krwi nie ma albo jego stężenie wydaje się zbyt niskie wobec stanu chorego, lekarz szuka innej przyczyny dolegliwości. W takiej sytuacji rozważa się zatrucie alkoholem metylowym, izopropylowym lub glikolem etylenowym, a także działanie narkotyków i leków. Zwykle sprawdza się wtedy również podstawowe parametry: glukozę, elektrolity i morfologię krwi. Niskie stężenie glukozy, uraz głowy lub ostra choroba mogą dawać objawy podobne do upojenia.

Na wynik oznaczenia etanolu wpływa kilka czynników niezależnych od ilości wypitego alkoholu:

• czas pobrania względem ostatniego spożycia, ponieważ stężenie rośnie w fazie wchłaniania i spada w fazie eliminacji,
• rodzaj materiału, bo w osoczu i surowicy wartości są przeciętnie wyższe niż w krwi pełnej,
• środek użyty do odkażenia skóry, dlatego miejsca wkłucia nie przemywa się alkoholem ani innym lotnym preparatem dezynfekującym,
• preparaty zawierające etanol, na przykład niektóre krople i syropy, jeśli zostały połknięte.

Ta sama ilość alkoholu działa na ludzi niejednakowo. Kto pije rzadko, może odczuwać silniejsze objawy niż osoba z wytworzoną tolerancją, a znaczenie mają też wiek, choroby i przyjmowane leki.

Oznaczenie etanolu nie służy do oceny przewlekłego nadużywania alkoholu ani uzależnienia. Nie pokazuje alkoholu wypitego kilka dni wcześniej, a medycznego wyniku nie należy wprost porównywać z progami prawnymi, które dotyczą określonego materiału i procedury.

Szczegóły dotyczące pobrania krwi podaje punkt pobrań. Do interpretacji przydaje się informacja o godzinie ostatniego spożycia alkoholu i o przyjmowanych lekach.

• Metanol, ilościowo – przy podejrzeniu zatrucia alkoholem metylowym,
• Glikol, ilościowo – oznaczenie glikolu we krwi,
• Osmolalność surowicy – pomocna przy podejrzeniu alkoholi toksycznych,
• GGTP – enzym wątrobowy wrażliwy na alkohol,
• Glukoza – ocena, czy objawów nie wywołuje niskie stężenie glukozy.