Analiza hemoglobin (HbA2, HbF, HbS, HbC) met. HPLC

Hemoglobina dorosłego człowieka składa się z kilku frakcji o nieco innej budowie łańcuchów białkowych (globin). Morfologia podaje jedynie całkowite stężenie hemoglobiny, natomiast wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC) rozdziela poszczególne frakcje i mierzy ich proporcje. Metodę tę zaleca międzynarodowy komitet do spraw standaryzacji w hematologii (ICSH) jako podstawową w ocenie hemoglobinopatii.

W badaniu ocenia się następujące frakcje:

• HbA2 – fizjologiczna frakcja obecna w niewielkiej ilości u każdego dorosłego,
• HbF – hemoglobina płodowa, która po pierwszych miesiącach życia stanowi jedynie niewielki ułamek całej hemoglobiny,
• HbS – wariant powstający w wyniku mutacji punktowej, odpowiedzialny za niedokrwistość sierpowatokrwinkową,
• HbC – inny wariant z mutacją punktową, który sam zwykle powoduje łagodne zmiany, a w połączeniu z HbS (HbSC) daje objawy choroby sierpowatokrwinkowej.

Badanie bywa zlecane, gdy obraz krwi sugeruje wrodzone zaburzenie hemoglobiny. Typowe sytuacje to:

• małe, ubogie w hemoglobinę krwinki czerwone w morfologii, których nie tłumaczy niedobór żelaza,
• niedokrwistość hemolityczna o niejasnej przyczynie,
• nietypowe kształty krwinek w rozmazie krwi, na przykład krwinki sierpowate lub tarczowate,
• występowanie talasemii lub innej hemoglobinopatii w rodzinie,
• pochodzenie z regionów, w których hemoglobinopatie są częstsze, na przykład z basenu Morza Śródziemnego, Afryki lub Azji,
• planowanie ciąży, gdy u jednego z partnerów stwierdzono nosicielstwo.

Zwiększony udział HbA2 jest typowym znaleziskiem u nosicieli beta-talasemii. Podwyższona HbF towarzyszy niektórym postaciom talasemii i innym zaburzeniom wytwarzania hemoglobiny. Obecność frakcji odpowiadającej HbS lub HbC może świadczyć o nosicielstwie wariantu albo o chorobie, w zależności od jego udziału i współistnienia innych zmian.

Profil HPLC jest jednak wskazówką, a nie ostatecznym rozpoznaniem. Niektóre warianty rozdzielają się w zbliżonym czasie, więc nieoczekiwany wynik wymaga potwierdzenia inną metodą, na przykład elektroforezą lub badaniem genetycznym. Łagodna postać alfa-talasemii może nie zmieniać profilu frakcji. Badanie nie służy też do oceny nocnej napadowej hemoglobinurii.

Przetoczenie krwi w ostatnich miesiącach zmienia proporcje frakcji, ponieważ w próbce są wtedy także krwinki dawcy. Niedobór żelaza może obniżać udział HbA2 i maskować nosicielstwo beta-talasemii, dlatego lekarz zwykle ocenia równocześnie ferrytynę. U niemowląt odsetek HbF jest fizjologicznie wysoki.

Przed badaniem należy skontaktować się z punktem pobrań, aby ustalić warunki pobrania. Trzeba też poinformować o niedawnej transfuzji krwi.

• Morfologia krwi – parametry krwinek czerwonych niezbędne do interpretacji profilu,
• Ferrytyna – ocena zapasów żelaza,
• Rozmaz krwi manualnie – ocena kształtu krwinek pod mikroskopem,
• Retikulocyty – młode krwinki czerwone, wskaźnik odnowy krwi,
• Haptoglobina – pomocna przy podejrzeniu rozpadu krwinek.