Bąblowica (Echinococcus granulosus) IgG

Bąblowicę wywołują larwy niewielkich tasiemców Echinococcus. Dorosłe postacie pasożyta żyją w jelicie psów, lisów, wilków i jenotów, a ich jaja wydostają się na zewnątrz razem z odchodami zwierzęcia. Do zarażenia człowieka prowadzi połknięcie jaj z zanieczyszczoną żywnością lub wodą albo przeniesienie ich na dłoniach po kontakcie ze zwierzęciem. Uwolniona z jaja larwa pokonuje ścianę jelita i z prądem krwi dociera do narządów, gdzie się zatrzymuje.

Rozróżnia się dwie główne postacie choroby:

• bąblowicę jednojamową, wywoływaną przez E. granulosus, której żywicielem ostatecznym jest głównie pies; powstaje zwykle pojedyncza torbiel wypełniona płynem, umiejscowiona przeważnie w wątrobie, rzadziej w płucu, a wyjątkowo w mózgu lub kościach,
• bąblowicę wielojamową, wywoływaną przez E. multilocularis i związaną głównie z lisami; tworzy ona skupiska drobnych pęcherzyków, które wrastają w miąższ wątroby podobnie jak guz.

Torbiel jednojamowa powiększa się powoli i bywa znajdowana przypadkiem po wielu latach bez dolegliwości. Objawy pojawiają się, gdy uciska sąsiednie tkanki: w wątrobie może to być ból w prawym górnym kwadrancie brzucha i żółtaczka, w płucu kaszel i duszność.

Najczęstszym powodem zlecenia jest torbiel uwidoczniona w USG, tomografii komputerowej lub rezonansie, której obraz może odpowiadać bąblowicy. Znaczenie mają też dane z wywiadu, takie jak kontakt z psami na wsi, zbieranie owoców leśnych czy pobyt w rejonach hodowli owiec. Oznaczenie wykonuje się również po leczeniu, w ramach kontroli zaplanowanej przez lekarza.

Serologia nie jest testem przesiewowym, więc przy braku zmian w obrazowaniu zwykle się jej nie wykonuje.

Dodatni wynik przy charakterystycznym wyglądzie torbieli zwiększa prawdopodobieństwo bąblowicy. Ten test ma umiarkowaną swoistość, więc przyczyną dodatniego wyniku bywa reakcja krzyżowa z przeciwciałami przeciw innym tasiemcom, na przykład przy wągrzycy, a także niektóre choroby wątroby. Po skutecznym leczeniu przeciwciała często pozostają oznaczalne jeszcze długo.

Ujemny wynik nie przesądza o braku bąblowicy. U części chorych stężenie przeciwciał jest bardzo niskie albo nieoznaczalne, co dotyczy zwłaszcza torbieli w płucach, mózgu i oku oraz dzieci. Ocena opiera się wtedy głównie na obrazowaniu.

Opisywane oznaczenie jest testem pierwszego rzutu, wykonywanym zwykle metodą ELISA. Gdy wynik jest dodatni lub wątpliwy, lekarz może zlecić bąblowicę jednojamową IgG metodą Western blot, która ma wyższą swoistość i pomaga wskazać, czy przeciwciała dotyczą E. granulosus.

Oznaczenie przeciwciał przeciw Echinococcus nie wymaga szczególnego przygotowania: post nie jest konieczny, a pora pobrania nie ma znaczenia. Osoba badana informuje przy pobraniu o przyjmowanych lekach.

• Bąblowica jednojamowa IgG, met. Western blot – badanie potwierdzające,
• Wągrzyca – przeciwciała przeciw Taenia solium – w diagnostyce różnicowej,
• Próby wątrobowe – ocena czynności wątroby przy torbieli w tym narządzie,
• Eozynofilia bezwzględna (manualnie) – liczba eozynofilów we krwi.