CEA – marker jelita grubego, trzustki, żołądka, wątroby
- Czas oczekiwania na wynik1 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniaKrew
CEA (antygen rakowo-płodowy, karcynoembrionalny) to glikoproteina oznaczana we krwi jako marker nowotworowy, wytwarzana w dużych ilościach przez tkanki płodu, a u dorosłych tylko w niewielkich. Oznaczenie CEA ma charakter pomocniczy: wykorzystuje się je głównie do monitorowania terapii i dalszej obserwacji chorych na nowotwory, zwłaszcza jelita grubego. Na podstawie samego stężenia CEA nie stawia się diagnozy raka.
Badanie CEA, marker jelita grubego, trzustki, żołądka, wątroby – więcej informacji
Do czego służy badanie CEA
Główne zastosowanie badania CEA to nadzór nad pacjentami z rakiem okrężnicy lub odbytnicy w trakcie i po zakończeniu terapii. Komórki części nowotworów produkują nadmiar tego antygenu, co podnosi jego poziom w surowicy. Wynik uzyskany przed leczeniem jest wartością wyjściową, a późniejsze pomiary pokazują, jak choroba reaguje na terapię i czy po leczeniu nie nawraca. Gdy kolejne oznaczenia pokazują wzrost, zwykle wykonuje się tomografię, USG lub kolonoskopię, aby ustalić jego źródło.
CEA bywa podwyższony także przy innych nowotworach, między innymi trzustki, żołądka, płuca, piersi, jajnika oraz w rdzeniastym raku tarczycy. W tych nowotworach przydatność badania jest mniejsza niż w raku jelita grubego.
Czy CEA jest badaniem przesiewowym
Nie, CEA nie służy do przesiewowego szukania raka u osób zdrowych. Stężenie mieszczące się w granicach referencyjnych nie oznacza braku nowotworu, a podwyższone nie dowodzi jego obecności. Wzrost CEA towarzyszy też schorzeniom nienowotworowym, takim jak stany zapalne jelit, marskość wątroby, choroba wrzodowa, zapalenie trzustki, polipy i przewlekłe choroby płuc. U osób palących tytoń stężenie bywa wyższe, dlatego niektóre laboratoria podają odrębne zakresy dla palących i niepalących.
Kiedy lekarz zleca CEA
- przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego, jako punkt odniesienia,
- w czasie terapii, aby ocenić jej skuteczność,
- po zakończeniu leczenia, w obserwacji w kierunku nawrotu,
- pomocniczo, gdy w obrazie klinicznym pojawiają się przerzuty o nieznanym ognisku pierwotnym.
Terminy kolejnych oznaczeń ustala lekarz prowadzący. Seryjne oznaczenia najlepiej powtarzać w jednym miejscu i tą samą metodą, bo zestawy odczynników różnych producentów dają liczby, których nie da się wprost porównać.
Co może zaburzyć oznaczenie CEA
Biotyna przyjmowana w suplementach może zakłócać część metod immunochemicznych. Przy bardzo wysokich stężeniach markera zdarza się tak zwany efekt haka, czyli fałszywe zaniżenie wyniku; laboratorium wykonuje wtedy oznaczenie w rozcieńczonej próbce.
Jak czytać wynik CEA
Pojedynczy wynik CEA nieco powyżej zakresu referencyjnego często ma łagodną przyczynę, na przykład palenie tytoniu, stan zapalny jelit albo chorobę wątroby. Większe znaczenie ma wyraźny lub narastający wzrost w kolejnych oznaczeniach, który interpretuje się wspólnie z objawami, kolonoskopią i badaniami obrazowymi.
Jak się przygotować do badania
Sposób pobrania krwi do badania CEA wyjaśnia punkt pobrań. Przed badaniem poinformuj o przyjmowanych lekach.
Polecane badania
- CA 19-9 – marker uzupełniający przy nowotworach trzustki i dróg żółciowych,
- CA 72-4 – marker pomocniczy w nowotworach żołądka i przełyku,
- AFP – marker stosowany przy nowotworach wątroby,
- Morfologia krwi (pełna) – ocena ewentualnej niedokrwistości.