Cystatyna C
- Czas oczekiwania na wynik5 do 7 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniasurowica/osocze heparynowe
Cystatyna C to małe białko produkowane w równym tempie przez prawie każdą komórkę jądrzastą organizmu i usuwane z krwiobiegu przez nerki; badanie mierzy jej stężenie w surowicy. Badanie cystatyny C służy do oceny filtracji kłębuszkowej, zwłaszcza wtedy, gdy wynik kreatyniny budzi wątpliwości.
Cystatyna C – więcej informacji
Dlaczego sama kreatynina może nie wystarczyć
Kreatynina powstaje w mięśniach, więc jej poziom zmienia się wraz z ilością tkanki mięśniowej i ze sposobem odżywiania, co może zniekształcać wynik. Wyliczany z niej szacunkowy wskaźnik filtracji (eGFR) traci dokładność u ludzi bardzo szczupłych lub mocno umięśnionych, w podeszłym wieku, przy marskości wątroby i po amputacji kończyny. Cystatyna C w dużej mierze nie zależy od tych czynników, więc lekarz sięga po nią, gdy wynik kreatyniny jest niepewny. Często oblicza się eGFR na podstawie obu tych parametrów jednocześnie.
Kiedy lekarz zleca badanie cystatyny C
Cystatynę C oznacza się wtedy, gdy ocena filtracji oparta wyłącznie na kreatyninie jest zbyt mało precyzyjna. Dotyczy to zwłaszcza następujących sytuacji:
- podejrzenie obniżonej filtracji nerek przy wątpliwym wyniku kreatyniny,
- kontrola nerek u pacjentów leczonych preparatami o działaniu nefrotoksycznym,
- ocena osób z rozpoznaną przewlekłą chorobą nerek,
- sarkopenia, zespół kruchości oraz bardzo mała lub bardzo duża masa mięśniowa,
- decyzje kliniczne, które wymagają dokładnej oceny filtracji.
Badanie cystatyny C nie służy do przesiewowej oceny osób zdrowych.
Co poza nerkami zmienia stężenie cystatyny C
O poziomie cystatyny C decyduje przede wszystkim filtracja, bo białko bez przeszkód przenika przez kłębuszki, a następnie jest rozkładane w cewkach nerkowych. Wpływają na nie jednak również inne czynniki. Nadczynność tarczycy może je podwyższać, a niedoczynność obniżać. Znaczenie mają także otyłość, palenie tytoniu, stan zapalny, choroby nowotworowe i reumatyczne oraz leczenie kortykosteroidami i cyklosporyną. W ciąży filtracja się zmienia, dlatego wynik jest wtedy mniej wiarygodny. Rzadko pomiar zakłócają przeciwciała heterofilne.
Jak czytać wynik badania cystatyny C
Wynik cystatyny C porównuje się z zakresem podanym na wydruku, ponieważ zakresy zależą od metody. Podwyższona cystatyna C sama nie przesądza o chorobie nerek. Z kolei wartość w granicach zakresu nie oznacza zdrowych nerek, ponieważ część chorób nerek ujawnia się najpierw nieprawidłościami w moczu, zanim spadnie filtracja. Dlatego lekarz ocenia cystatynę C razem z kreatyniną, eGFR oraz wynikiem białka lub albuminy w moczu i na tej podstawie ustala dalsze badania.
Jak się przygotować do badania cystatyny C
Badanie cystatyny C nie wymaga szczególnego przygotowania.
Polecane badania
- Kreatynina – podstawowy marker filtracji z eGFR,
- Mocznik – końcowy produkt przemiany białek,
- Badanie ogólne moczu – ślady uszkodzenia nerek w moczu,
- Białko w moczu – wczesny sygnał uszkodzenia kłębuszków.
