Mocznik
- Czas oczekiwania na wynik1 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniakrew
Badanie mocznika z krwi określa stężenie związku, w postaci którego organizm usuwa azot pochodzący z rozkładu białek; mocznik wytwarza wątroba, a wydalają nerki. Oznaczenie służy głównie do oceny pracy nerek, najczęściej w parze z kreatyniną, oraz do oceny metabolizmu białek. Stężenie mocznika zależy jednak również od diety, nawodnienia i czynności wątroby, dlatego jest mało swoistym wskaźnikiem pracy nerek.
Mocznik – więcej informacji
Jak powstaje mocznik
Wątroba wytwarza mocznik z amoniaku – szkodliwego związku uwalnianego przy rozpadzie aminokwasów. Białka z pożywienia są trawione do aminokwasów, z których część służy do budowy tkanek, a nadmiar ulega rozkładowi. Z krwią mocznik trafia do nerek i opuszcza organizm z moczem; mała część przenika do światła jelita, gdzie rozkładają go bakterie jelitowe.
Co wpływa na stężenie mocznika
Na stężenie mocznika wpływa jednocześnie kilka czynników, które mogą działać w przeciwnych kierunkach:
- pogorszenie filtracji nerkowej podnosi stężenie mocznika,
- odwodnienie podnosi stężenie, a przewodnienie je obniża,
- dieta bogata w białko podnosi stężenie, a ubogobiałkowa je obniża,
- ciężka choroba wątroby zmniejsza wytwarzanie mocznika,
- krwawienie z przewodu pokarmowego dostarcza białka do jelit i podnosi mocznik,
- glikokortykosteroidy i inne leki nasilające rozpad białek podnoszą jego stężenie,
- w ciąży stężenie mocznika bywa niższe.
Kiedy lekarz zleca badanie mocznika
Mocznik oznacza się najczęściej przy podejrzeniu chorób nerek i w ich dalszym monitorowaniu. Wskazania to:
- podejrzenie lub kontrola ostrej i przewlekłej niewydolności nerek,
- ocena skuteczności dializ,
- cukrzyca, nadciśnienie i inne choroby obciążające nerki,
- odwodnienie, ciężkie choroby i stany z nasilonym rozpadem białek,
- ocena czynności wątroby i przemian białek,
- badania okresowe.
Dlaczego mocznik ocenia się razem z kreatyniną
Mocznik ocenia się razem z kreatyniną, ponieważ jej stężenie słabiej reaguje na dietę i stopień nawodnienia, a przez to wierniej oddaje filtrację w kłębuszkach nerkowych. Zestawienie obu wyników pomaga odróżnić wzrost mocznika spowodowany odwodnieniem lub dietą od wzrostu wynikającego z choroby nerek. Lekarz bierze pod uwagę także stosunek obu wartości.
Jak czytać wynik mocznika
Przedział odniesienia dla mocznika zależy od metody oznaczenia, wieku i diety. Wysoki mocznik może wynikać z odwodnienia, diety bogatej w białko, krwawienia z przewodu pokarmowego lub pogorszenia filtracji nerkowej, a niski – z diety ubogobiałkowej, ciąży albo ciężkiej choroby wątroby. Wzrost bywa przejściowy, więc o jego znaczeniu mówi dopiero porównanie z kreatyniną, eGFR i badaniem ogólnym moczu.
Jak przygotować się do badania mocznika
Krew do badania mocznika pobiera się na czczo, w godzinach 7.00–10.00; kolację w dniu poprzednim należy zjeść najpóźniej o godz. 18.00. W dniach poprzedzających badanie dieta powinna być taka jak zwykle. Przy pobraniu należy poinformować o przyjmowanych glikokortykosteroidach i lekach moczopędnych.
Polecane badania
- Kreatynina – jest podstawowym wskaźnikiem filtracji nerkowej,
- Kwas moczowy – jest innym produktem przemiany materii wydalanym przez nerki,
- Mocz – badanie ogólne – dostarcza o nerkach więcej informacji niż sam mocznik,
- Białko całkowite i Albumina – pozwalają ocenić stężenie białek we krwi,
- Próby wątrobowe – oceniają wątrobę, w której powstaje mocznik.