IgE sp. F2 – mleko krowie

W alergii IgE-zależnej układ odpornościowy wytwarza przeciwciała IgE przeciw białkom mleka, a ponowny kontakt z nimi wyzwala szybką reakcję. Mleko zawiera kilkadziesiąt białek, z których najważniejsze dla alergologa to kazeiny, stanowiące większość białka mleka, oraz białka serwatkowe, wśród nich beta-laktoglobulina oraz alfa-laktoalbumina. Kazeiny dobrze znoszą gotowanie i pieczenie, natomiast białka serwatki w różnym stopniu tracą właściwości uczulające pod wpływem wysokiej temperatury. Ma to znaczenie przy ocenie, czy dana osoba toleruje nabiał w wypiekach.

Uczulenie na mleko należy do najczęstszych uczuleń pokarmowych wieku niemowlęcego i przedszkolnego. Zazwyczaj wygasa w pierwszych latach życia, jednak niekiedy trwa do okresu szkolnego, a bywa też rozpoznawane u dorosłych. Białka mleka bywają obecne w produktach, w których trudno się ich spodziewać, na przykład w wędlinach, pasztetach czy pieczywie.

Oznaczenie IgE F2 zleca się zwykle wtedy, gdy po wypiciu mleka albo zjedzeniu nabiału kilkakrotnie wystąpiły dolegliwości, i to wkrótce po posiłku. Do takich objawów należą:

• pokrzywka, świąd, obrzęk warg lub powiek,
• wymioty, bóle brzucha i biegunka,
• nasilenie zmian w atopowym zapaleniu skóry u dziecka,
• katar, kaszel lub świszczący oddech,
• reakcje ogólne, łącznie z nagłym spadkiem ciśnienia.

Test z krwi bywa wygodniejszy od testów skórnych u najmłodszych pacjentów, przy nasilonym wyprysku na dużej powierzchni ciała oraz u osób, które muszą dalej przyjmować leki przeciwhistaminowe. U dorosłych pracujących w przetwórstwie mleka oznaczenie może być pomocne przy podejrzeniu astmy zawodowej wywołanej wdychanym mlekiem w proszku.

Przy nietolerancji laktozy problemem jest niedostateczne rozkładanie cukru mlecznego w jelicie, a przeciwciała IgE nie biorą w tym udziału; badanie IgE F2 tej dolegliwości więc nie ocenia. U dorosłych wzdęcia, przelewanie w brzuchu i biegunka po nabiale częściej wynikają z niedoboru laktazy niż z alergii. U niemowląt opisuje się ponadto reakcje na mleko przebiegające bez udziału IgE; w takiej sytuacji wynik F2 może wyjść ujemny mimo dolegliwości.

Dodatni wynik IgE na mleko krowie świadczy o uczuleniu na poziomie laboratoryjnym, co nie jest tożsame z chorobą. Część osób z podwyższonym IgE spożywa nabiał bez objawów. Wysokie stężenie przemawia za większym ryzykiem objawów po spożyciu mleka, lecz wartość liczbowa nie mówi, jak silna będzie reakcja ani jaka porcja jest bezpieczna. Ujemny wynik zmniejsza prawdopodobieństwo alergii IgE-zależnej, choć nie daje pewności, że jej nie ma.

Gdy wynik budzi wątpliwości, alergolog może zlecić oznaczenie komponentów mleka, na przykład kazeiny lub beta-laktoglobuliny, a w razie potrzeby próbę prowokacji pod nadzorem medycznym. Wyeliminowanie mleka z diety dziecka po samym wyniku laboratoryjnym grozi niedoborami białka i wapnia, dlatego decyzję o diecie podejmuje lekarz.

Do oznaczenia pobiera się krew żylną. Szczegóły pobrania przekazuje punkt pobrań; przy rejestracji dobrze jest podać przyjmowane leki.

• IgE całkowite – łączne stężenie przeciwciał IgE we krwi,
• IgE sp. F78 – kazeina – komponent mleka odporny na obróbkę cieplną,
• IgE sp. F77 – beta-laktoglobulina – białko serwatki mleka,
• Panel pediatryczny DPA-Dx – zestaw alergenów najczęstszych u dzieci,
• Nietolerancja laktozy – badanie genetyczne – ocena skłonności do niedoboru laktazy.