Kał – pasożyty( 1 ozn.)

Wymaz parazytologiczny wykonuje się w kierunku owsicy. Samice owsików składają jaja w okolicy odbytu, a nie w stolcu, dlatego w samej próbce kału zwykle się ich nie znajduje.

Badanie kału wraz z wymazem obejmuje najczęstsze w Polsce pasożyty jelitowe: owsiki, glisty ludzkie, włosogłówki, lamblie (Giardia) i tasiemce. Może uwzględniać także inne pierwotniaki i nicienie, a u osób wracających z krajów tropikalnych szerszy zakres gatunków. Pasożyty różnią się cyklem rozwojowym i sposobem wydalania form rozwojowych, dlatego jedna próbka bywa niewystarczająca.

Lekarz zleca badanie kału na pasożyty przy objawach jelitowych lub ogólnych, które mogą wynikać z zarażenia. Wskazania to:

• długotrwała lub nawracająca biegunka, wzdęcia, ból brzucha lub nudności,
• świąd okolicy odbytu, zwłaszcza wieczorem i w nocy, typowy dla owsicy,
• widoczne w stolcu robaki lub ich fragmenty,
• niedokrwistość, spadek masy ciała lub osłabienie bez uchwytnej przyczyny,
• powrót z podróży do krajów o ciepłym klimacie,
• kontakt z osobą zarażoną lub ze zwierzętami albo przypadki zarażeń w przedszkolu lub szkole,
• podwyższona liczba eozynofilów w morfologii.

Materiał do badania na pasożyty najlepiej pobrać przed leczeniem, ponieważ wiele leków utrudnia ocenę próbki. Obowiązują następujące zasady:

• preparaty baru i bizmutu, leki przeciwgorączkowe i antybiotyki zaburzają badanie; po ich stosowaniu materiał pobiera się po tygodniu od zakończenia kuracji, a po antybiotykach po dwóch tygodniach,
• widoczne w stolcu fragmenty robaków lub podejrzane struktury umieszcza się w osobnym pojemniku z niewielką ilością wody,
• po powrocie z tropików próbki pobiera się czterokrotnie, a ostatnią po przyjęciu środka przeczyszczającego, o czym decyduje lekarz,
• pojemnik po dokładnym zakręceniu podpisuje się imieniem i nazwiskiem, dopisuje datę pobrania i oddaje w punkcie razem z wymazem,
• zestaw do wymazu w kierunku owsików odbiera się wcześniej w punkcie pobrań; wymaz wykonuje się rano, przed myciem i skorzystaniem z toalety, przyklejając na kilka sekund taśmę klejącą do fałdów skóry wokół odbytu i przenosząc ją na szkiełko,
• badanie wykonuje się co najmniej trzykrotnie, z próbek pobranych w kolejnych dniach.

Wynik dodatni wskazuje gatunek wykrytego pasożyta. Brak pasożytów w próbce nie wyklucza zarażenia, ponieważ formy rozwojowe są wydalane nieregularnie. Jeśli dolegliwości nie mijają, lekarz może zlecić powtórzenie badania na próbkach z kilku różnych dni, testy antygenowe w kale lub oznaczenie przeciwciał we krwi.

Na wynik wpływają przede wszystkim wcześniej przyjęte leki i sposób pobrania próbki. Znaczenie mają:

• wcześniejsze leki przeciwpasożytnicze, antybiotyki lub kontrast barowy,
• niewłaściwe przechowywanie próbki,
• pobranie zbyt małej ilości materiału,
• zmieszanie próbki z moczem lub wodą.

Wynik zawiera informację o obecności lub braku form pasożytów oraz o ich rodzaju. O leczeniu, także domowników, decyduje lekarz.

Badanie kału na pasożyty nie wymaga zmiany diety. Materiał pobiera się według zasad opisanych wyżej. Przy oddawaniu próbki należy poinformować o niedawnych podróżach i przyjmowanych lekach.

• Kał: badanie ogólne – ocenia wygląd i skład stolca,
• Morfologia krwi – pozwala ocenić niedokrwistość i liczbę eozynofilów,
• Kał: posiew – służy do hodowli bakterii wywołujących zakażenia jelitowe,
• Kalprotektyna w kale – jest wskaźnikiem stanu zapalnego jelit.