Kalprotektyna w kale met. ELISA

Kalprotektyna przedostaje się do stolca z neutrofili, czyli komórek odpornościowych, które zawierają jej dużo. Przy zapaleniu błony śluzowej neutrofile wędrują do wnętrza jelita i rozpadają się, a uwolnione z nich białko zostaje wydalone razem ze stolcem.

Najważniejsze zastosowanie kalprotektyny to rozgraniczenie, czy dolegliwości jelitowe wynikają z nieswoistej choroby zapalnej, np. choroby Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, czy z zaburzenia czynnościowego, którego przykładem jest zespół jelita drażliwego. W aktywnej chorobie zapalnej jelit stężenie kalprotektyny zwykle rośnie, a w zaburzeniu czynnościowym jest zwykle niskie. Wynik pomaga lekarzowi zdecydować, czy kolonoskopia jest potrzebna i jak pilnie należy ją wykonać.

Badanie wykorzystuje się też do monitorowania aktywności choroby zapalnej i oceny ryzyka nawrotu.

Lekarz zleca kalprotektynę w kale przy przewlekłych objawach jelitowych i w kontroli chorób zapalnych jelit. Wskazania to:

• przewlekła biegunka, zwłaszcza z krwią lub śluzem,
• powracający ból brzucha, spadek masy ciała bez wyraźnej przyczyny lub anemia,
• różnicowanie zapalenia jelit z zespołem jelita drażliwego,
• kontrola leczenia i aktywności choroby zapalnej jelit,
• ocena ryzyka nawrotu po uzyskaniu remisji,
• decyzja o skierowaniu na endoskopię.

Wzrost kalprotektyny może wywołać zapalenie w dowolnym miejscu układu pokarmowego, a nie wyłącznie nieswoista choroba zapalna jelit. Przyczyną mogą być:

• bakteryjne i wirusowe infekcje jelitowe,
• niesteroidowe leki przeciwzapalne i niektóre inne leki,
• polipy oraz guzy jelita grubego,
• zapalenie uchyłków,
• wiek badanego: niemowlęta mają fizjologicznie wyższe wartości, a u osób starszych stężenie bywa nieco wyższe,
• stosowanie inhibitorów pompy protonowej,
• zapalenie żołądka lub przełyku i inne schorzenia wyższych partii układu pokarmowego.

Badanie jest więc czułe, ale mało swoiste: wzrost stężenia wskazuje na stan zapalny, lecz nie określa jego rodzaju.

Wynik kalprotektyny podaje się wraz z wartością odcięcia przyjętą dla metody. Niskie stężenie przemawia przeciwko aktywnemu zapaleniu, a podwyższone zwykle prowadzi do dalszych badań, najczęściej kolonoskopii. Znaczenie wyniku ustala się w powiązaniu z objawami, CRP i morfologią krwi.

Kał do oznaczenia kalprotektyny pobiera się do czystego, zamykanego pojemnika, uważając, by nie zmieszał się z moczem lub wodą z sedesu. Szczegóły pobrania i przechowywania próbki podaje punkt pobrań. Przy oddawaniu próbki należy poinformować o przyjmowanych lekach przeciwzapalnych i lekach na zgagę.

• Kał: krew utajona – pozwala stwierdzić ślady krwi niewidoczne gołym okiem,
• CRP ilościowo i Morfologia krwi – pozwalają ocenić ogólny odczyn zapalny,
• Ferrytyna – pokazuje zapasy żelaza przy przewlekłych krwawieniach,
• Kał: badanie ogólne – uzupełnia ocenę o cechy trawienia i wchłaniania.