Kał – rota i adenowirusy

Zakażenie rotawirusem lub adenowirusem zaczyna się zwykle nagle wodnistą biegunką, wymiotami, gorączką i bólem brzucha. Do zakażenia dochodzi przez ręce, przedmioty i żywność zanieczyszczone kałem, dlatego wirusy te często wywołują ogniska zachorowań w żłobkach i przedszkolach. Dolegliwości u większości chorych mijają po kilku dniach bez leczenia przyczynowego. Największe zagrożenie stanowi utrata płynów; objawy odwodnienia u niemowlęcia lub małego dziecka – suchość jamy ustnej, rzadkie oddawanie moczu czy apatia – wymagają oceny lekarza.

Adenowirusy mogą wywoływać także zapalenie gardła i spojówek.

Lekarz zleca test na rota- i adenowirusy, gdy chce ustalić przyczynę ostrej biegunki. Wskazania to:

• nagła biegunka z wymiotami, zwłaszcza u małych dzieci,
• zachorowania w ognisku zakażeń, np. w żłobku lub przedszkolu,
• ostra biegunka u seniorów oraz u chorych z upośledzoną odpornością,
• ocena przyczyny biegunki przed decyzją o antybiotyku,
• różnicowanie z zakażeniem bakteryjnym lub pasożytniczym,
• nawracająca biegunka o niejasnej przyczynie.

Dodatni test oznacza, że w stolcu znaleziono antygen wirusa, a dalsze postępowanie ustala lekarz.

Ujemny test nie daje pewności, że biegunka nie ma podłoża wirusowego. Biegunkę mogą wywoływać inne wirusy (np. norowirusy), a próbka mogła zostać pobrana zbyt późno lub zawierać zbyt mało antygenu. Przy utrzymującej się lub ciężkiej biegunce lekarz może zlecić posiew kału i inne badania.

Na wiarygodność testu najbardziej wpływają czas pobrania próbki i ilość materiału. Znaczenie mają:

• zbyt późne pobranie, gdy wirus nie jest już wydalany w dużych ilościach,
• zbyt mała ilość materiału lub jego rozcieńczenie przy wodnistym stolcu,
• szczepienie przeciw rotawirusom, ponieważ przez kilkanaście dni po szczepieniu wirus szczepionkowy wydalany z kałem może dać wynik dodatni.

Test na rota- i adenowirusy jest jakościowy, więc wynik informuje tylko, czy antygen wykryto. Gdy objawy są typowe, dodatni wynik przemawia za wirusowym podłożem biegunki, na które antybiotyki nie wpływają; interpretacja uwzględnia też wiek chorego, wygląd stolca i stopień nawodnienia.

Badanie kału na rota- i adenowirusy nie wymaga szczególnego przygotowania. Kał umieszcza się w czystym, szczelnie zamykanym pojemniku, pilnując, by do próbki nie dostał się mocz ani woda z toalety. Szczegóły dostarczenia próbki podaje punkt pobrań. Przy oddawaniu próbki należy podać, od kiedy trwa biegunka i czy dziecko było szczepione przeciw rotawirusom.

• Kał: posiew – służy do hodowli bakterii wywołujących zakażenia jelitowe,
• Kał: pasożyty – przydatne, gdy biegunka się przedłuża,
• Kał: badanie ogólne – pokazuje, czy biegunce towarzyszą krwinki białe lub śluz,
• Elektrolity (Na, K) – pomagają ocenić odwodnienie przy ciężkiej biegunce.