Łańcuchy lekkie kappa

Cząsteczka immunoglobuliny jest zbudowana z czterech łańcuchów: dwóch ciężkich i dwóch lekkich. Łańcuchy lekkie występują w dwóch typach: kappa i lambda. Komórki plazmatyczne wytwarzają ich nieco więcej, niż potrzeba do złożenia przeciwciał, więc we krwi stale obecna jest niewielka pula wolnych łańcuchów, którą nerki szybko oczyszczają.

Gdy jeden klon komórek plazmatycznych zaczyna się nadmiernie namnażać, często produkuje duże ilości łańcuchów jednego typu. Przewaga kappa nad lambda, lub odwrotnie, bywa wtedy pierwszym laboratoryjnym śladem procesu monoklonalnego.

Badanie sFLC kappa lekarz zleca zwykle przy podejrzeniu choroby komórek plazmatycznych lub w jej kontroli. Typowe sytuacje to:

• niepokojący obraz w proteinogramie, na przykład wąskie pasmo we frakcji gamma,
• niewyjaśniona niedokrwistość, bóle kości, złamania przy niewielkim urazie lub podwyższone stężenie wapnia,
• pogorszenie czynności nerek o niejasnej przyczynie,
• podejrzenie amyloidozy AL,
• obserwacja osób z MGUS (gammapatią monoklonalną o nieokreślonym znaczeniu) oraz kontrola leczenia szpiczaka.

Badanie nie służy do przesiewowej oceny osób bez objawów.

Samo stężenie wolnych łańcuchów kappa ma ograniczoną wartość. Kluczowy jest stosunek kappa do lambda, obliczany z obu wyników uzyskanych tą samą metodą. Gdy obie wartości rosną równomiernie, a stosunek pozostaje w zakresie referencyjnym, przyczyną bywa ogólna aktywacja układu odpornościowego, przewlekły stan zapalny albo upośledzona czynność nerek. Wyraźne przesunięcie stosunku na korzyść jednego typu łańcuchów może przemawiać za produkcją monoklonalną i wymaga dalszej diagnostyki hematologicznej.

Najsilniej na wynik wpływa czynność nerek. Przy jej upośledzeniu wolne łańcuchy są wolniej usuwane z krwi, a ich stężenie rośnie, dlatego lekarz uwzględnia wynik kreatyniny i eGFR. Do wzrostu dochodzi też przy infekcjach, chorobach autoimmunologicznych i długotrwałych stanach zapalnych. Bardzo wysokie stężenie wolnych łańcuchów może z kolei spowodować zaniżenie pomiaru w niektórych metodach (tzw. efekt nadmiaru antygenu).

Na podstawie samego stężenia kappa nie stawia się diagnozy szpiczaka ani innej choroby; lekarz zestawia je z proteinogramem, immunofiksacją, morfologią krwi i badaniami obrazowymi.

Informacje o pobraniu krwi przekazuje punkt pobrań. Przy rejestracji należy poinformować o przyjmowanych lekach.

• Proteinogram – elektroforeza białek surowicy, podstawowe badanie przy podejrzeniu gammapatii,
• Immunofiksacja surowicy – określenie typu białka monoklonalnego w surowicy,
• Immunofiksacja w moczu – poszukiwanie łańcuchów lekkich wydalanych z moczem,
• Kreatynina – ocena nerek, które usuwają wolne łańcuchy z krwi,
• Wapń całkowity – parametr oceniany przy podejrzeniu szpiczaka.