Opiaty w moczu, jakościowo

Badanie opiatów reaguje przede wszystkim na morfinę. Opiaty to naturalne alkaloidy opium, pozyskiwane z soku mlecznego niedojrzałych makówek, oraz ich półsyntetyczne pochodne. Morfina pojawia się w moczu po przyjęciu samej morfiny, a także kodeiny (metylomorfiny) i heroiny (diacetylomorfiny), które organizm w całości lub w części przekształca w morfinę. Ustalenie, która z tych substancji była źródłem, wymaga dodatkowych badań specjalistycznych.

Test nie obejmuje części opioidów syntetycznych. Fentanyl, metadon, buprenorfina, tramadol czy oksykodon mogą nie dawać reakcji w teście kalibrowanym na morfinę, dlatego przy podejrzeniu ich użycia potrzebne są oznaczenia swoiste.

Morfina jest silnym lekiem przeciwbólowym, podawanym przy bólu pooperacyjnym, pourazowym, nowotworowym i w zawale serca. Działa również nasennie, przeciwkaszlowo i przeciwbiegunkowo, a w większych dawkach hamuje ośrodek oddechowy. Kodeina wchodzi w skład części leków przeciwbólowych i przeciwkaszlowych. Obecność morfiny w moczu może więc wynikać z leczenia zgodnego z zaleceniami lekarza, dlatego do oceny wyniku potrzebna jest informacja o stosowanych lekach.

Opiaty w moczu oznacza się najczęściej w następujących sytuacjach:

• podejrzenie przedawkowania, na które wskazują senność przechodząca w śpiączkę, bardzo wąskie źrenice i spłycony, zwolniony oddech,
• kontrola abstynencji u osób leczonych z uzależnienia od opioidów,
• wyjaśnienie niejasnych zaburzeń świadomości, często wraz z testami na inne substancje.

Przedawkowanie opioidów jest stanem zagrożenia życia, w którym o leczeniu decydują objawy; na wynik badania moczu się nie czeka.

Wynik testu na opiaty może zmienić kilka czynników, które nie mają związku z używaniem narkotyków:

• leki zawierające kodeinę lub morfinę,
• pieczywo i wypieki z dużą ilością maku, ponieważ nasiona maku mogą zawierać śladowe ilości kodeiny i morfiny,
• reakcje krzyżowe z niektórymi lekami, zależne od użytego odczynnika,
• rozcieńczenie moczu, gdy przed badaniem wypito bardzo dużo wody, co może obniżyć stężenie poniżej progu testu.

Dodatni wynik oznacza obecność morfiny lub substancji o podobnej budowie powyżej progu odcięcia. Ponieważ oznaczenie wykonuje się metodą immunochromatograficzną, wynik dodatni sprawdza się techniką GC/MS, opartą na chromatografii gazowej i spektrometrii mas. Wynik ujemny nie wyklucza przyjęcia opioidu, który nie reaguje w teście, ani użycia sprzed kilku dni.

Próbkę moczu oddaje się do czystego pojemnika zgodnie ze wskazówkami punktu pobrań. Lista przyjmowanych leków, szczególnie przeciwbólowych i przeciwkaszlowych, pomoże w interpretacji wyniku.

• Narkotyki panel w moczu – kilka grup substancji jednocześnie,
• Kokaina w moczu – oznaczenie metabolitu kokainy,
• Etanol, ilościowo – alkohol, który nasila hamowanie oddechu przez opioidy,
• Paracetamol, ilościowo – przy lekach złożonych z kodeiną i paracetamolem.