Rtęć we krwi

Rtęć występuje w trzech postaciach o różnej toksyczności: jako metal (pary, np. z uszkodzonych termometrów lub w przemyśle), jako sole nieorganiczne i jako związki organiczne, przede wszystkim metylortęć. Metylortęć jest szczególnie szkodliwa dla układu nerwowego, ponieważ łatwo przenika do mózgu, a w ciąży także przez łożysko do płodu. Jej głównym źródłem są duże ryby drapieżne i owoce morza.

Wynik oznaczenia rtęci we krwi najlepiej odzwierciedla niedawne narażenie na metylortęć. Samo stężenie nie wskazuje, skąd pochodzi metal, dlatego źródło ustala się na podstawie wywiadu dotyczącego diety, pracy i miejsca zamieszkania.

Rtęć nieorganiczna i metaliczna dość szybko znika z krwi, ponieważ wychwytują ją narządy, w tym nerki i mózg. Im później po kontakcie pobiera się krew, tym słabiej wynik odzwierciedla wcześniejsze stężenia. Przy takim narażeniu lepszą informację daje badanie rtęci w moczu. Przewlekły kontakt z metylortęcią można czasem odtworzyć w czasie na podstawie analizy włosa, choć trzeba wtedy uwzględnić zanieczyszczenia zewnętrzne.

• osoby pracujące z rtęcią lub jej związkami, w ramach monitorowania zawodowego,
• osoby jedzące duże ilości ryb morskich, zwłaszcza drapieżnych,
• osoby z niewyjaśnionymi objawami neurologicznymi, gdy lekarz podejrzewa zatrucie metalem ciężkim,
• kobiety planujące ciążę lub ciężarne, jeśli lekarz widzi taką potrzebę,
• osoby po znacznym, jednorazowym kontakcie z rtęcią, np. po jej rozlaniu w pomieszczeniu.

Badania nie wykonuje się rutynowo u zdrowych osób; zleca się je wtedy, gdy istnieje konkretny powód zawodowy, środowiskowy lub żywieniowy. Amalgamatowe wypełnienia dentystyczne uwalniają niewielkie ilości rtęci, które zwykle nie są powodem do oznaczenia.

Przed badaniem wymagany jest kontakt z punktem pobrań. U osób narażonych zawodowo zaleca się pobranie próbki w ostatnim dniu tygodnia pracy.

• Rtęć w moczu – lepsza przy narażeniu na pary rtęci i związki nieorganiczne,
• Ołów – ocena narażenia na ołów,
• Kadm – ocena narażenia na kadm, np. u osób palących,
• Onkopakiet 6 pierwiastków – szerszy panel pierwiastków.