wymaz z jamy ustnej (bad. bakter.)

Wymaz z jamy ustnej przydaje się wtedy, gdy obraz kliniczny sugeruje zakażenie bakteryjne, a wynik posiewu może wpłynąć na wybór leczenia. Dotyczy to między innymi ropnych zmian na błonie śluzowej, zapaleń przyzębia i tkanek wokół zęba oraz zmian, które nie ustępują po wcześniejszej terapii. Owrzodzenia jamy ustnej często mają przyczyny inne niż bakteryjne, na przykład urazowe, wirusowe, aftowe lub polekowe, dlatego posiew nie należy do rutynowych badań przy każdej zmianie w ustach.

Materiał trafia na podłoża hodowlane, na których rosną bakterie obecne w próbce. Następnie laboratorium identyfikuje gatunki uznane za istotne i oznacza ich wrażliwość na antybiotyki, czyli wykonuje antybiogram. Pełna diagnostyka zakażenia bakteryjnego wymaga obu tych etapów, ponieważ w większości infekcji obraz kliniczny nie wskazuje jednoznacznie, który gatunek jest przyczyną.

Jama ustna jest naturalnie zasiedlona przez wiele gatunków bakterii. Część z nich bytuje tam stale, inne pojawiają się przejściowo, a ich obecność chroni błonę śluzową przed kolonizacją przez drobnoustroje chorobotwórcze. Skład tej flory zmienia się w kolejnych okresach życia.

Na zębach i błonie śluzowej bakterie tworzą biofilm, czyli warstwę otoczoną wydzielanymi przez nie polisacharydami. Warstwa ta utrudnia dostęp komórkom odpornościowym, przeciwciałom i antybiotykom. Ze względu na tę naturalną florę wynik posiewu interpretuje się razem z wyglądem zmiany i objawami: wyhodowana bakteria może być przyczyną stanu zapalnego, ale może też pochodzić z flory fizjologicznej.

Rutynowy posiew bakteriologiczny nie ocenia wirusów ani grzybów; przy podejrzeniu drożdżycy wykonuje się osobne badanie mykologiczne. Bakterie bezwzględnie beztlenowe, częste w zakażeniach okołozębowych, wymagają odrębnego sposobu pobrania i transportu. Przy ropniu lub głębokim zakażeniu lekarz może zlecić pobranie ropy lub wycinka tkanki, które dają dokładniejszą informację niż wymaz powierzchniowy.

Termin pobrania i sposób przygotowania jamy ustnej najlepiej ustalić z lekarzem kierującym lub z punktem pobrań, informując o niedawno przyjmowanych antybiotykach.

• Wymaz z jamy ustnej (badanie mykologiczne) – posiew w kierunku grzybów, w tym Candida,
• Wymaz z dziąseł (badanie bakteriologiczne) – gdy zmiany ograniczają się do dziąseł,
• Wymaz z języka (badanie bakteriologiczne) – przy stanie zapalnym języka,
• Wymaz z gardła (badanie bakteriologiczne) – przy bólu gardła i zmianach na migdałkach.