wymaz z dziąseł (bad. bakter.)

Stomatolog kieruje na wymaz z dziąseł głównie przy zmianach, które mogą mieć tło bakteryjne, a wynik może zmienić leczenie. Należą do nich ropne lub owrzodziałe zmiany na dziąśle, zakażenia tkanek wokół zęba o ciężkim albo nawracającym przebiegu, brak poprawy po wcześniejszym leczeniu oraz zakażenia u osób z istotnie obniżoną odpornością.

Zwykłe zapalenie dziąseł związane z płytką nazębną i przewlekłe zapalenie przyzębia (parodontoza) zwykle nie wymagają posiewu. Choroby przyzębia ocenia się w badaniu periodontologicznym, które obejmuje między innymi pomiar głębokości kieszonek, krwawienie przy zgłębnikowaniu i zdjęcia rentgenowskie.

Jama ustna należy do najgęściej zasiedlonych miejsc w organizmie, a na zębach i dziąsłach bakterie tworzą biofilm, czyli płytkę otoczoną wytwarzanymi przez nie polisacharydami. Biofilm osłania drobnoustroje przed komórkami odpornościowymi, przeciwciałami i antybiotykami, a jego uszkodzenie przez proces ropny ułatwia przedostawanie się bakterii do krwi.

Bakterie ze zdrowej flory są zarazem drobnoustrojami oportunistycznymi, które w sprzyjających warunkach wywołują zakażenie. W posiewie z powierzchni dziąsła często przeważają więc gatunki fizjologiczne, które nie odpowiadają za chorobę. Gdy chodzi o ropień lub głębokie zakażenie, dokładniejszą informację niż wymaz daje ropa pobrana z głębi zmiany.

Wynik wymienia bakterie wyhodowane w zastosowanych warunkach i zazwyczaj ich wrażliwość na antybiotyki. Obecność gatunku na liście nie oznacza, że to on wywołał dolegliwości, dlatego stomatolog zestawia wynik z obrazem zmiany i stanem zębów. Posiew ujemny bywa skutkiem wcześniejszej antybiotykoterapii, płukania ust środkiem odkażającym albo obecności bakterii beztlenowych, które wymagają innego sposobu hodowli i transportu.

Badanie bakteriologiczne nie obejmuje grzybów ani wirusów. Białe naloty mogą świadczyć o drożdżycy, którą ocenia się w osobnym badaniu mykologicznym, a pęcherzyki i nadżerki często mają podłoże wirusowe.

Sposób przygotowania jamy ustnej do pobrania określa punkt pobrań, a o przyjmowanych antybiotykach i lekach stosowanych na dziąsła informuje się przed wymazem.

• Wymaz z dziąseł, badanie mykologiczne – przy podejrzeniu zakażenia grzybiczego,
• Wymaz z jamy ustnej, badanie bakteriologiczne – posiew z innych zmian w ustach,
• Wymaz z języka, badanie bakteriologiczne – przy zmianach na języku,
• CRP, ilościowo – ocena odczynu zapalnego przy rozległym zakażeniu,
• Glukoza – cukrzyca sprzyja zakażeniom przyzębia.