wymaz z dziąseł (bad. mykol.)

Tak, choć grzybica dziąseł zdarza się rzadziej niż grzybica języka czy policzków i zwykle towarzyszy zmianom w innych częściach jamy ustnej. Za większość zakażeń odpowiada Candida albicans, a pozostałe przypadki wywołują między innymi C. glabrata, C. parapsilosis i C. tropicalis. Drożdżaki te żyją w jamie ustnej wielu zdrowych ludzi i dopiero osłabienie miejscowej lub ogólnej obrony pozwala im się namnożyć.

Do czynników sprzyjających należą:

• leczenie antybiotykami przez dłuższy czas,
• przyjmowanie sterydów lub leków hamujących odporność,
• zakażenie HIV i inne niedobory odporności,
• protezy przylegające do dziąseł oraz niedostateczna higiena jamy ustnej,
• wiek, ponieważ grzybice jamy ustnej częściej dotyczą małych dzieci i osób starszych.

Stomatolog lub lekarz zleca wymaz z dziąseł, gdy zmiana na dziąśle wygląda na grzybiczą, ale sam obraz nie wystarcza do oceny, a także gdy dolegliwości nawracają albo nie mijają mimo leczenia. Wymaz pobiera się z miejsca, w którym zmiana jest aktywna. Gdy nalot lub zaczerwienienie obejmuje głównie policzki, podniebienie albo język, właściwszy bywa wymaz z tych okolic. Badanie nie służy do kontroli osób bez objawów.

Wynik posiewu mykologicznego z dziąseł informuje, czy w hodowli wyrosły grzyby i jakiego są gatunku. Wzrost Candida świadczy o obecności drożdżaków w próbce, ale może odpowiadać nosicielstwu, a nie chorobie. Lekarz zestawia wynik z wyglądem dziąseł, objawami i czynnikami ryzyka, zanim uzna, że to grzyb odpowiada za zmiany.

Brak wzrostu grzybów nie przesądza, że zakażenia nie ma. Hodowla bywa ujemna, gdy materiału było mało, gdy próbkę pobrano z niewłaściwego miejsca albo gdy wcześniej stosowano leki przeciwgrzybicze lub płyny antyseptyczne.

Posiew mykologiczny nie wyjaśnia bólu, krwawienia ani obrzęku dziąseł związanych z chorobami przyzębia, próchnicą, urazem czy aftami. Te problemy ocenia stomatolog w badaniu jamy ustnej. Jeśli lekarz podejrzewa zakażenie bakteryjne lub zmianę wymagającą oceny tkanki, może zlecić posiew bakteriologiczny albo biopsję.

O terminie pobrania i ewentualnej przerwie w leczeniu decyduje lekarz, a sposób przygotowania wyjaśnia punkt pobrań; przy pobraniu trzeba wspomnieć o stosowanych lekach i płynach do płukania ust.

• Wymaz z dziąseł (badanie bakteriologiczne) – posiew w kierunku bakterii z tego samego miejsca,
• Wymaz z jamy ustnej (badanie mykologiczne) – gdy zmiany obejmują większą część jamy ustnej,
• Wymaz z języka (badanie mykologiczne) – przy nalocie na języku,
• Hemoglobina glikowana (HbA1c) – ocena gospodarki cukrowej przy nawracających infekcjach grzybiczych.