wymaz z języka (bad. bakter.)

Zaczerwienienie, obrzęk, bolesność, nadżerki lub nalot na języku wynikają z różnych przyczyn: podrażnienia mechanicznego, niedoborów pokarmowych albo infekcji bakteryjnych, wirusowych lub grzybiczych. Posiew bakteriologiczny odpowiada tylko na część tych pytań: pokazuje, jakie bakterie rosną w materiale z języka i które z nich laboratorium uznało za znaczące. Lekarz zleca go zwykle wtedy, gdy zmiana nie ustępuje, nawraca albo ma charakter ropny.

Materiał najlepiej pobrać, gdy zapalenie jest w fazie ostrej i przed rozpoczęciem antybiotykoterapii; po zakończonej kuracji antybiotykiem odczekuje się co najmniej 5 dni. Pacjent zgłasza się rano, bez śniadania, po nocnej przerwie w jedzeniu trwającej 8–12 godzin. Tego ranka zęby pozostają nieumyte, jamy ustnej się nie płucze, a przed wymazem nie stosuje się miejscowych preparatów przeciwbakteryjnych ani przeciwgrzybiczych. Ruchome protezy zębowe trzeba wyjąć.

Wynik informuje, czy wyhodowano bakterie mogące mieć znaczenie kliniczne, podaje ich gatunek, a dla wybranych szczepów dołącza antybiogram, czyli listę antybiotyków, na które bakteria jest wrażliwa lub oporna. Antybiogram pomaga lekarzowi dobrać leczenie, jeśli uzna je za potrzebne. Gdy wzrost obejmuje wyłącznie florę typową dla jamy ustnej, wynik opisuje się zwykle właśnie w ten sposób.

Na języku stale żyją liczne bakterie, które w zdrowych warunkach chronią błonę śluzową przed obcymi drobnoustrojami. Gatunki uznawane za oportunistyczne mogą bytować w jamie ustnej bez wywoływania choroby, dlatego sama ich obecność w posiewie nie oznacza zakażenia. Z kolei brak wzrostu nie przesądza o braku infekcji, jeśli pacjent wcześniej płukał usta środkiem antyseptycznym, przyjmował antybiotyk lub materiał pobrano poza zmianą.

Czy posiew bakteriologiczny z języka obejmuje grzyby? Nie, do oceny drożdżaków Candida służy osobne badanie mykologiczne z wymazu z języka. Przy podejrzeniu zakażenia mieszanego lekarz może zlecić oba posiewy.

Czy pobranie wymazu z języka boli? Nie, pobranie trwa kilka sekund i polega na przetarciu powierzchni języka wymazówką. Przy bolesnej nadżerce dotyk może wywołać krótkotrwały dyskomfort.

• Wymaz z języka (badanie mykologiczne) – hodowla drożdżaków Candida,
• Wymaz z jamy ustnej (badanie bakteriologiczne) – gdy zmiany obejmują policzki, dziąsła lub podniebienie,
• Wymaz z gardła (badanie bakteriologiczne) – przy towarzyszącym bólu gardła,
• Morfologia krwi pełna – ogólna ocena krwi przy przewlekłym zapaleniu języka,
• Glukoza – przy nawracających zakażeniach w jamie ustnej.