wymaz z odbytnicy w kierunku paciorkowców grupy B (GBS)

Streptococcus agalactiae, zwany paciorkowcem bezmleczności, u wielu dorosłych bezobjawowo zasiedla przewód pokarmowy, a u kobiet także pochwę. Właśnie odbytnica jest uważana za główny rezerwuar tej bakterii, z którego może ona przechodzić na okolice krocza i do dróg rodnych. Taki stan nazywa się kolonizacją lub nosicielstwem i dotyczy, według różnych danych, od 10 do 30% ciężarnych. Kolonizacja bywa przejściowa, więc wynik sprzed kilku tygodni może już nie odpowiadać obecnemu stanowi.

Lekarz prowadzący ciążę zleca badanie w kierunku GBS przede wszystkim pod koniec ciąży, zwykle w 35.–37. tygodniu, a dokładny termin ustala sam. Wymaz z odbytnicy bywa też potrzebny przy ciąży zagrożonej, na przykład przy ryzyku porodu przedwczesnego, oraz w diagnostyce noworodka, u którego podejrzewa się zakażenie nabyte w czasie porodu.

Nie, w badaniu przesiewowym ciężarnych zalecane jest pobranie materiału z dwóch miejsc: z dolnej części pochwy i z odbytnicy. Zalecenia amerykańskiego CDC wskazują, że takie połączenie zwiększa szansę uchwycenia nosicielstwa. Sam wymaz z odbytnicy dostarcza więc informacji tylko o jednym miejscu, a o zakresie pobrania decyduje lekarz lub położna.

Poza ciążą nosicielstwo paciorkowca grupy B rzadko wymaga jakiegokolwiek postępowania. W ciąży bakteria może jednak przejść do dróg rodnych i stać się przyczyną zakażenia wewnątrzmacicznego (błon płodowych i płynu owodniowego), które sprzyja przedwczesnemu porodowi. Podczas porodu noworodek może przejąć paciorkowca od matki, a niektóre dzieci zapadają wtedy na posocznicę, zapalenie płuc albo zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Znając wynik, zespół położniczy może zdecydować o podaniu antybiotyku podczas porodu.

Wynik dodatni oznacza, że z próbki wyhodowano Streptococcus agalactiae, i najczęściej świadczy o bezobjawowym nosicielstwie, a nie o chorobie. Wynik ujemny dotyczy chwili pobrania, a ponieważ kolonizacja może pojawić się później, jego wartość maleje z upływem czasu. Antybiotyki i preparaty stosowane miejscowo przed pobraniem mogą ograniczyć wzrost bakterii. Dalsze kroki omawia z pacjentką lekarz prowadzący ciążę.

Materiał pobiera osoba z personelu, która objaśnia też przebieg pobrania, a o przyjmowanych antybiotykach i lekach stosowanych miejscowo należy poinformować przed badaniem.

• Posiew GBS z pochwy i odbytnicy – pełne badanie przesiewowe w ciąży,
• Posiew GBS z pochwy – hodowla wydzieliny pochwowej,
• Mocz – posiew bakteriologiczny – paciorkowiec grupy B bywa też obecny w moczu ciężarnej,
• Pakiet infekcje w ciąży – zestaw badań zakaźnych dla ciężarnych.