wymaz z okolicy odbytu (bad. mykol.)

Drożdżaki Candida bytują w przewodzie pokarmowym wielu zdrowych osób, więc skóra wokół odbytu ma z nimi stały kontakt. Do zmian chorobowych dochodzi najczęściej, gdy skóra jest wilgotna, podrażniona lub odparzona, a odporność miejscowa słabnie. Rozwojowi zakażenia sprzyjają:

• leczenie antybiotykami, zwłaszcza działającymi na wiele rodzajów bakterii,
• sterydy oraz leki hamujące odporność,
• cukrzyca i zakażenie HIV,
• otyłość, nadmierne pocenie się i ciasna, nieprzewiewna bielizna,
• częste biegunki i podrażnienie skóry przy pieluszkach u małych dzieci.

Rzadziej przyczyną są dermatofity, czyli grzyby zakażające zrogowaciały naskórek, które mogą przenieść się na tę okolicę na przykład z pachwin.

Lekarz rodzinny, dermatolog lub proktolog zleca wymaz, gdy wygląd skóry wokół odbytu nasuwa podejrzenie grzybicy: widać zaczerwienienie z wyraźnym brzegiem, drobne krostki na obwodzie, maceracje lub łuszczenie. Badanie przydaje się także wtedy, gdy zmiany wracają albo nie ustępują po maściach. Świąd okolicy odbytu ma jednak wiele przyczyn, dlatego posiew nie jest wykonywany rutynowo przy każdej takiej dolegliwości.

Podobne objawy dają hemoroidy, szczeliny odbytu, łuszczyca, wyprysk kontaktowy, zakażenia bakteryjne oraz owsica, która zwłaszcza u dzieci powoduje nasilony świąd nocą. Posiew mykologiczny nie ocenia obecności pasożytów; owsiki ocenia się w osobnym badaniu, polegającym na pobraniu materiału na przylepiec. Przy zmianach utrzymujących się mimo leczenia lekarz może zlecić konsultację dermatologiczną lub proktologiczną.

Wynik podaje, czy w hodowli wyrosły grzyby i jakie. Ponieważ Candida często kolonizuje tę okolicę, jej obecność nie dowodzi, że to ona wywołała objawy; lekarz ocenia wynik w zestawieniu z wyglądem skóry. Wyhodowanie dermatofita ma zwykle większą wagę, bo grzyby te nie należą do naturalnej flory skóry. Hodowla dermatofitów trwa dłużej niż hodowla drożdżaków.

Ujemny posiew nie zamyka diagnostyki, jeśli wcześniej stosowano kremy lub zasypki, pobrano za mało materiału albo zmiany były w fazie gojenia.

Przygotowanie omawia punkt pobrań, a o odstawieniu leków przeciwgrzybiczych lub maści decyduje lekarz; przy pobraniu należy wymienić wszystkie preparaty stosowane na skórę i doustnie.

• Wymaz z okolic odbytu (badanie bakteriologiczne) – przy podejrzeniu zakażenia bakteryjnego skóry,
• Owsiki – wymaz parazytologiczny – gdy świąd nasila się w nocy, szczególnie u dziecka,
• Kał – badanie mykologiczne – posiew grzybów z treści jelitowej,
• Hemoglobina glikowana (HbA1c) – ocena cukrzycy przy nawracających grzybicach skóry.