wymaz ze zmiany skórnej (bad. mykol.)

Grzyby chorobotwórcze mogą zajmować samą powierzchnię naskórka, głębsze warstwy skóry, paznokcie i włosy, błony śluzowe, a rzadko tkankę podskórną lub narządy wewnętrzne. Na potrzeby diagnostyki dzieli się je na dermatofity, drożdżaki i grzyby drożdżopodobne (np. Candida), grzyby dwupostaciowe oraz gatunki oportunistyczne. Dermatofity wywołują typowe grzybice skóry gładkiej, stóp i pachwin. Drożdżaki częściej odpowiadają za zmiany w fałdach skóry, w okolicy odbytu i narządów płciowych oraz na śluzówkach.

Część grzybów występuje u zdrowych ludzi w jamie ustnej, przewodzie pokarmowym, pochwie czy na skórze i nie wywołuje dolegliwości. Gatunki oportunistyczne wywołują zakażenia głównie przy osłabionej odporności, w tym w zakażeniu HIV i podczas leczenia immunosupresyjnego, po antybiotykach lub sterydach, a także przy zaniedbanej higienie i noszeniu ciasnego, nieprzewiewnego obuwia lub odzieży.

Lekarz zleca badanie, gdy wygląd zmiany nasuwa podejrzenie grzybicy albo gdy potrzebne jest odróżnienie jej od innych chorób skóry. Dotyczy to między innymi:

• okrągłych, łuszczących się ognisk z wyraźnym, zaczerwienionym brzegiem,
• swędzących zmian między palcami stóp, w pachwinach lub pod piersiami,
• wilgotnych, sączących zmian w fałdach skóry,
• wysypki, która nie reaguje na maści sterydowe lub nasila się po nich,
• zmian nawracających mimo wcześniejszego leczenia.

Rodzaj materiału zależy od wyglądu i miejsca zmiany, a wybiera go lekarz. Wymaz sprawdza się głównie przy zmianach wilgotnych i sączących. Przy suchych, łuszczących się ogniskach materiałem częściej stosowanym są zeskrobiny naskórka z brzegu zmiany, a przy zmianach paznokci lub owłosionej skóry głowy fragmenty płytki paznokciowej lub włosy. Rodzaj pobieranego materiału należy uzgodnić przed badaniem.

Wynik dodatni zawiera nazwę wyhodowanego grzyba. Lekarz zestawia go z wyglądem i umiejscowieniem zmiany, ponieważ niektóre gatunki mogą pochodzić z naturalnej flory skóry lub zanieczyścić próbkę. Wynik ujemny nie zamyka diagnostyki, jeśli obraz kliniczny nadal przemawia za grzybicą. Przyczyną może być wcześniejsze stosowanie preparatów przeciwgrzybiczych, zbyt mała ilość materiału albo pobranie go z miejsca, w którym grzybów było niewiele. Lekarz może wtedy zaproponować powtórne pobranie lub inny rodzaj materiału.

Na wynik wpływają maści, kremy, pudry, kosmetyki i środki odkażające nałożone na zmianę, a także leki przeciwgrzybicze stosowane miejscowo lub ogólnie. Okolica, z której pobiera się wymaz, nie powinna być pokryta żadnym preparatem. O przerwie w leczeniu przed pobraniem decyduje lekarz zlecający badanie.

Szczegóły pobrania przekazuje punkt pobrań. Przed badaniem należy poinformować o lekach i preparatach stosowanych na skórę oraz przyjmowanych doustnie.

• Wymaz ze zmian skórnych – badanie bakteriologiczne – posiew w kierunku bakterii,
• Wymaz z rany – badanie mykologiczne – gdy zmiana ma charakter rany,
• Wymaz z owrzodzenia – badanie mykologiczne – przy owrzodzeniach skóry,
• Hemoglobina glikowana (HbA1c) – przy nawracających zakażeniach grzybiczych skóry.