wymaz z owrzodzenia (bad. mykol.)

Owrzodzenie to ubytek skóry lub śluzówki sięgający głębiej niż naskórek, który goi się powoli. Posiew mykologiczny dotyczy najczęściej:

• owrzodzeń podudzi związanych z niewydolnością żył lub tętnic,
• ran w przebiegu zespołu stopy cukrzycowej,
• odleżyn u osób długo leżących,
• owrzodzeń u osób z osłabioną odpornością, na przykład po przeszczepieniu narządu albo podczas chemioterapii.

O tym, czy pobrać wymaz, zeskrobinę z brzegów czy wycinek tkanki, decyduje lekarz prowadzący leczenie rany.

Grzyby, szczególnie drożdżaki z rodzaju Candida, zasiedlają skórę, jelita i błony śluzowe zdrowych ludzi. W otwartej, wilgotnej ranie, leczonej długo antybiotykami, mają dobre warunki do namnażania. Ryzyko zwiększają też sterydy, leki immunosupresyjne, zakażenie HIV i cukrzyca. Oprócz drożdżaków w owrzodzeniach znajdują się czasem pleśnie, a rzadko grzyby wnikające głębiej, w skórę właściwą i tkankę podskórną.

Lekarz rozważa to badanie, gdy owrzodzenie powiększa się lub nie goi się mimo właściwej pielęgnacji i leczenia zakażenia bakteryjnego, gdy na jego dnie pojawia się biały, szary lub ciemny nalot albo gdy chory ma czynniki ryzyka zakażeń grzybiczych. Posiew mykologiczny zleca się zwykle obok posiewu bakteriologicznego, bo przewlekłe rany najczęściej zasiedla kilka rodzajów drobnoustrojów naraz.

Wynik podaje nazwę wyhodowanego grzyba albo informację o braku wzrostu. Na powierzchni przewlekłej rany niemal stale bytują drobnoustroje, więc obecność drożdżaków może oznaczać kolonizację, która nie przeszkadza w gojeniu. Lekarz ocenia, czy wyhodowany gatunek pasuje do obrazu rany, i na tej podstawie decyduje o leczeniu. Gdy wyniki z wymazu są niejednoznaczne, cenniejszy bywa materiał z głębszych warstw, na przykład wycinek pobrany przez chirurga lub dermatologa.

Posiew może dać wynik ujemny, jeśli ranę opatrywano preparatami przeciwgrzybiczymi lub odkażającymi albo gdy materiał pochodził tylko z powierzchni.

O terminie pobrania i przygotowaniu rany decyduje lekarz, a osoba badana podaje nazwy stosowanych opatrunków, maści i leków przyjmowanych ogólnie.

• Wymaz z rany (badanie mykologiczne) – przy świeżej ranie z cechami zakażenia,
• Wymaz z rany (badanie bakteriologiczne) – posiew w kierunku bakterii,
• Hemoglobina glikowana (HbA1c) – ocena wyrównania cukrzycy przy trudno gojących się ranach,
• CRP ilościowo – białko ostrej fazy, które rośnie przy zapaleniu,
• Morfologia krwi pełna – ocena leukocytów i niedokrwistości.