wymaz z rany (bad. bakter.)

Na zakażenie rany wskazują najczęściej objawy miejscowe: zaczerwienienie i obrzęk brzegów, ucieplenie skóry, bolesność przy dotyku oraz ropna wydzielina. Spośród objawów ogólnych może pojawić się gorączka. Odrębną grupę stanowią zakażenia przyranne, w których rana jest tylko wrotami dla drobnoustrojów, a choroba obejmuje cały organizm. Należą do nich róża, tężec i zgorzel gazowa wywoływana przez bakterie beztlenowe.

Bakterie w ranie pochodzą z otoczenia, z zabrudzenia w chwili urazu albo z własnej flory, która bytuje na skórze i śluzówkach pacjenta. Część z nich to drobnoustroje oportunistyczne, które chorobę wywołują dopiero w sprzyjających warunkach. Szczególnie trudne w leczeniu bywają szczepy szpitalne, którymi rana może zostać zakażona podczas zabiegu lub pobytu w szpitalu, ponieważ często są oporne na wiele antybiotyków.

Na powierzchni rany bakterie mogą tworzyć biofilm, czyli skupisko drobnoustrojów zatopionych w wydzielanej przez nie substancji zawierającej wielocukry. Biofilm utrudnia dostęp komórkom odpornościowym, przeciwciałom i antybiotykom, co jest jedną z przyczyn powolnego gojenia się części ran przewlekłych.

Obraz kliniczny zakażenia rany rzadko wskazuje konkretny gatunek bakterii, a różne gatunki odmiennie reagują na antybiotyki. Posiew pozwala ustalić, co wyrosło z pobranego materiału, a antybiogram pokazuje, które leki działały na ten szczep w warunkach laboratoryjnych. Szczególnie przydaje się to przy ranach przewlekłych, pooperacyjnych i u osób z cukrzycą.

Wynik zawiera nazwy wyhodowanych bakterii i ocenę ich ilości, a dla szczepów mogących mieć znaczenie kliniczne także antybiogram. Wzrost bakterii nie musi oznaczać zakażenia, bo rany przewlekłe są często tylko skolonizowane florą skóry. Brak wzrostu przy wyraźnych objawach bywa skutkiem trwającej antybiotykoterapii albo pobrania materiału z powierzchni zamiast z głębszych warstw. Lekarz zestawia wynik z wyglądem rany i stanem pacjenta, a przy zakażeniach głębokich może zlecić posiew wycinka tkanki lub ropy.

Na wiarygodność wymazu z rany wpływają przede wszystkim moment i miejsce pobrania. Materiał najlepiej pobrać na początku objawów i przed rozpoczęciem leczenia antybiotykiem. Środki odkażające, preparaty o działaniu bakteriostatycznym i przemywanie rany niedługo przed pobraniem mogą ograniczyć wzrost bakterii w hodowli. Więcej informacji daje wydzielina lub ropa z głębszych partii owrzodzenia niż zaschnięty strup z powierzchni.

Przed pobraniem należy powiedzieć personelowi o stosowanych antybiotykach i środkach nakładanych na ranę; dalsze wskazówki przekazuje punkt pobrań.

• Wymaz z rany – badanie mykologiczne – gdy lekarz podejrzewa zakażenie grzybicze,
• Posiew wymazu ze zmian skórnych – przy zmianach ropnych na skórze,
• CRP ilościowo – wskaźnik nasilenia stanu zapalnego,
• Pełna morfologia krwi – liczba i rodzaje krwinek białych,
• Tężec – przeciwciała IgG – ocena odporności poszczepiennej.