AST

Czas oczekiwania na wynik1 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
Materiał do badaniasurowica

Badanie AST (aminotransferazy asparaginianowej, dawniej ASPAT) mierzy we krwi aktywność enzymu obecnego w wątrobie, mięśniach szkieletowych, sercu i innych narządach. Oznaczenie AST pomaga ustalić, czy doszło do uszkodzenia komórek wątroby albo mięśni; enzym pochodzi z wielu tkanek, więc wynik interpretuje się w zestawieniu z ALT i pozostałymi badaniami.

Badanie AST – więcej informacji

Skąd pochodzi AST we krwi

Aktywność AST we krwi rośnie, gdy enzym uwalnia się z uszkodzonych lub obumierających komórek wątroby i mięśni szkieletowych; mniejsze ilości pochodzą z mięśnia sercowego, nerek, trzustki oraz erytrocytów. Enzym występuje w dwóch postaciach: w cytoplazmie komórek i w ich mitochondriach. Postać mitochondrialna uwalnia się dopiero przy cięższym uszkodzeniu komórki.

Ponieważ AST znajduje się w mięśniach, jego aktywność rośnie po bardzo intensywnym wysiłku, po urazie mięśni i w chorobach mięśni, nawet gdy wątroba jest zdrowa. Podobnie bywa przy zawale serca, choć obecnie do jego rozpoznawania używa się troponin, a nie AST. Wynik może też zawyżyć rozpad krwinek w probówce, gdy krew została pobrana lub była przechowywana w niewłaściwych warunkach.

Kiedy lekarz zleca AST

Lekarz zleca AST przy podejrzeniu choroby wątroby lub uszkodzenia mięśni, a także w badaniach kontrolnych. Najczęściej chodzi o następujące sytuacje:

objawy ze strony wątroby, takie jak zmęczenie, brak apetytu, nudności, żółtaczka lub ból w prawym podżebrzu,
podejrzenie alkoholowego, wirusowego lub polekowego uszkodzenia wątroby,
rutynowa kontrola enzymów wątrobowych,
podejrzenie uszkodzenia mięśni, także po urazach i w chorobach mięśni,
leczenie lekami, które mogą uszkadzać wątrobę, np. statynami.

Dlaczego AST ocenia się razem z ALT

Zestawienie AST z ALT lepiej wskazuje narząd, z którego pochodzą enzymy, niż wynik jednego z nich. ALT jest bardziej swoisty dla wątroby, więc gdy rośnie wyraźnie bardziej niż AST, przyczyny szuka się przede wszystkim w wątrobie. Przewaga AST nad ALT bywa obserwowana w alkoholowym uszkodzeniu wątroby i dla zaawansowanych zmian, ale może też występować w chorobach mięśni. Stosunek obu enzymów jest tylko wskazówką, a ocenę przeprowadza lekarz, uwzględniając pozostałe wyniki i objawy.

Co może zmienić wynik AST

Na wynik AST wpływają czynniki związane zarówno z wątrobą, jak i z innymi narządami:

intensywny wysiłek i uraz mięśni,
alkohol, także spożyty w dniach poprzedzających badanie,
leki i suplementy obciążające wątrobę,
hemoliza, czyli rozpad krwinek w próbce,
choroby serca i niedokrwistość hemolityczna.

Jak czytać wynik AST

Aktywność AST odnosi się do wartości referencyjnych z wydruku; są one odrębne dla obu płci i zależą od zastosowanej metody. Podwyższony wynik lekarz zestawia z ALT, GGTP, fosfatazą zasadową, bilirubiną i objawami. Do pełnej oceny często potrzebne są kolejne oznaczenia, o których decyduje lekarz.

Jak się przygotować do badania AST

Na pobranie krwi do oznaczenia AST zgłasza się na czczo, między 7 a 10 rano. Kolację w przeddzień badania je się do godziny 18. Aktywność AST waha się w rytmie dobowym, więc porównywalne wyniki daje pobranie o zbliżonej godzinie. Przy pobraniu należy poinformować o niedawnym intensywnym wysiłku, spożyciu alkoholu i przyjmowanych lekach.

Polecane badania

ALT – enzym oceniany razem z AST, bardziej swoisty dla wątroby,
Próby wątrobowe – zestaw pięciu parametrów wątrobowych,
Dehydrogenaza mleczanowa (LDH) – enzym, który również uwalnia się z uszkodzonych komórek,
Kreatynina – ocena nerek, gdy uszkodzenie mięśni może je obciążać.