Beta-2-mikroglobulina – marker diagnostyki nefrologicznej

Beta-2-mikroglobulina jest częścią cząsteczek HLA klasy I, które biorą udział w rozpoznawaniu komórek przez układ odpornościowy. Przy naturalnej wymianie komórek białko to odłącza się od ich powierzchni i trafia do krwi. Najwięcej B2M uwalniają limfocyty, dlatego jego ilość rośnie, gdy przybywa tych komórek albo są one silnie pobudzone.

Z krwi B2M usuwają nerki. Ze względu na niewielkie rozmiary białko przenika w kłębuszkach do moczu pierwotnego, a następnie prawie w całości zostaje wchłonięte i rozłożone w kanalikach.

Stężenie B2M we krwi rośnie, gdy maleje przesączanie kłębuszkowe, więc wynik może sygnalizować osłabioną pracę nerek. Podstawą oceny filtracji pozostają jednak kreatynina z wyliczonym eGFR oraz cystatyna C. B2M bywa przydatna u chorych dializowanych i po przeszczepieniu nerki. Uszkodzenie kanalików ocenia się z kolei na podstawie B2M w moczu, co jest odrębnym badaniem, wykonywanym z innego materiału.

W chorobach rozrostowych układu chłonnego B2M odzwierciedla masę komórek nowotworowych. W szpiczaku plazmocytowym stężenie tego białka razem z albuminą należy do podstaw międzynarodowej klasyfikacji zaawansowania choroby, a jego spadek w trakcie leczenia może świadczyć o odpowiedzi na terapię. Wysokie wartości bywają też obserwowane w przewlekłej białaczce limfocytowej, chłoniakach nieziarniczych, chłoniaku Hodgkina i makroglobulinemii Waldenströma, gdzie mają znaczenie rokownicze. Badanie B2M nie nadaje się do poszukiwania tych chorób u osób zdrowych.

Wzrost B2M nie musi wynikać z choroby nerek ani nowotworu. Stężenie rośnie w zakażeniach wirusowych, na przykład wywołanych przez HIV, cytomegalowirusa lub wirusa Epsteina-Barr, w toczniu rumieniowatym układowym, reumatoidalnym zapaleniu stawów i innych chorobach autoimmunologicznych, a także w przewlekłych chorobach wątroby i stanach zapalnych. Leki uszkadzające kanaliki nerkowe, na przykład aminoglikozydy, cisplatyna i cyklosporyna, również mogą wpływać na wynik.

Lekarz zestawia stężenie beta-2-mikroglobuliny z kreatyniną, eGFR i badaniem moczu, a przy podejrzeniu choroby hematologicznej także z morfologią i oceną białek monoklonalnych. Przy zmniejszonej filtracji podwyższony wynik często wynika głównie z wolniejszego usuwania białka przez nerki, co trzeba uwzględnić, gdy B2M ma służyć jako marker szpiczaka lub chłoniaka.

Wymagania dotyczące pobrania krwi podaje punkt pobrań. Personel należy poinformować o lekach przyjmowanych na stałe.

• Kreatynina – główny parametr do szacowania filtracji,
• Cystatyna C – białko pomocne, gdy kreatynina słabo odzwierciedla pracę nerek,
• Proteinogram – rozdział białek surowicy przy podejrzeniu szpiczaka,
• Immunofiksacja – identyfikacja białka monoklonalnego,
• Morfologia krwi (pełna) – liczba krwinek, w tym limfocytów.