CA 15-3 – marker raka piersi i jajników

Głównym zastosowaniem CA 15-3 jest obserwacja odpowiedzi na terapię i wczesne sygnały nawrotu, zwłaszcza w zaawansowanym lub przerzutowym raku piersi. Jako uzupełnienie bywa zestawiany z CEA. Duże znaczenie ma trend: rosnące wartości w kolejnych oznaczeniach mogą wskazywać na postęp choroby, a malejące na skuteczność leczenia. Częstotliwość kontroli ustala onkolog.

Zwłaszcza we wczesnych stadiach raka stężenie CA 15-3 często nie przekracza górnej granicy przedziału podanego na wydruku, dlatego niski wynik nie wyklucza choroby. Z tej przyczyny CA 15-3 nie pełni roli testu przesiewowego w populacji bez dolegliwości.

• łagodne zmiany w piersiach, np. torbiele i gruczolakowłókniaki,
• zapalenie i marskość wątroby,
• endometrioza i stany zapalne miednicy,
• przewlekła choroba nerek,
• choroby autoimmunologiczne, zapalne choroby jelit, gruźlica, zapalenie płuc,
• późna ciąża i laktacja,
• nowotwory innych narządów, m.in. jajnika, trzonu macicy, płuca, trzustki i żołądka.

Biotyna (witamina B7), składnik wielu suplementów dla włosów i skóry, może zawyżać albo zaniżać pomiar, zależnie od techniki laboratorium. Zakłócać pomiar mogą też przeciwciała heterofilne. Testy różnych producentów nie dają wyników wprost porównywalnych, dlatego serię oznaczeń wykonuje się w jednym laboratorium, tą samą metodą.

Do oznaczenia CA 15-3 pobiera się krew żylną; ewentualne wymagania przekaże punkt pobrań. Personelowi należy zgłosić stosowane leki i suplementy.

Pojedyncza wartość CA 15-3 ma mniejsze znaczenie niż zmiany w kolejnych oznaczeniach. Wynik ocenia onkolog, biorąc pod uwagę wynik badania lekarskiego i obrazowego oraz ustala dalsze postępowanie.

• CEA – marker często oznaczany wspólnie,
• CA 125 – marker związany z jajnikiem,
• Morfologia krwi (pełna) – podstawowa ocena stanu ogólnego,
• Próby wątrobowe – choroby wątroby także podnoszą ten marker.