Cholesterol całkowity
- Czas oczekiwania na wynik1 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniasurowica
Badanie cholesterolu całkowitego mierzy we krwi łączną ilość cholesterolu, czyli sumę wszystkich jego frakcji. Cholesterol całkowity jest podstawowym wskaźnikiem gospodarki lipidowej i stałym elementem badań profilaktycznych, ale nie odróżnia frakcji HDL od frakcji LDL sprzyjającej miażdżycy. Poszczególne frakcje ocenia lipidogram.
Cholesterol całkowity – więcej informacji
Do czego organizm potrzebuje cholesterolu
Cholesterol jest niezbędnym składnikiem błon wszystkich komórek i osłonek nerwów. Z cholesterolu powstają też hormony steroidowe (kortyzol, estrogeny, testosteron), witamina D oraz kwasy żółciowe. Część cholesterolu pochodzi z pożywienia, ale większość powstaje w wątrobie i jelitach.
Ryzyko miażdżycy wiąże się z nadmiarem cholesterolu przenoszonego przez lipoproteiny, które odkładają się w ścianach tętnic, przede wszystkim LDL.
Co dokładnie pokazuje badanie cholesterolu całkowitego
Wynik cholesterolu całkowitego obejmuje wszystkie frakcje razem: LDL, HDL i pozostałe cząstki zawierające cholesterol. Na jego podstawie, razem z HDL i trójglicerydami, wylicza się także stężenie LDL i cholesterolu nie-HDL. Sam cholesterol całkowity nie wystarcza jednak do oceny ryzyka, ponieważ wysoki wynik z dużą ilością HDL ma inne znaczenie niż taki sam wynik z przewagą LDL.
Kiedy lekarz zleca cholesterol całkowity
Cholesterol całkowity oznacza się rutynowo w profilaktyce oraz u osób, u których ryzyko chorób sercowo-naczyniowych jest zwiększone. Typowe sytuacje to:
- badania profilaktyczne u dorosłych, zgodnie z zaleceniami towarzystw kardiologicznych i lipidologicznych,
- czynniki ryzyka, takie jak nadciśnienie, cukrzyca, nadwaga, palenie tytoniu i mała aktywność fizyczna,
- zawały lub udary w młodym wieku u członków rodziny oraz podejrzenie rodzinnej hipercholesterolemii,
- choroby zaburzające gospodarkę lipidową, np. niedoczynność tarczycy oraz choroby nerek i wątroby,
- kontrola leczenia lekami obniżającymi cholesterol.
Co może zmienić wynik cholesterolu całkowitego
Na wynik cholesterolu całkowitego wpływają choroby, stan fizjologiczny, dieta i leki:
- choroby podwyższające cholesterol, np. niedoczynność tarczycy, zespół nerczycowy, zastój żółci i cukrzyca,
- wyraźna zmiana diety w dniach poprzedzających badanie,
- ciąża, w której stężenie cholesterolu fizjologicznie rośnie,
- ostra choroba, infekcja i świeży zawał serca, po których wynik może być przejściowo niższy,
- niektóre leki, m.in. glikokortykosteroidy, estrogeny, retinoidy i leki moczopędne.
Jak czytać wynik cholesterolu całkowitego
Przedziały podane na wydruku mają charakter ogólny, a docelowe stężenie cholesterolu dla danej osoby zależy od jej indywidualnego ryzyka sercowo-naczyniowego. Lekarz korzysta ze skal ryzyka, w których cholesterol jest jednym z czynników, obok wieku, ciśnienia tętniczego i palenia tytoniu. Ten sam wynik może więc być różnie oceniany u różnych osób, a ocenę i ewentualne leczenie ustala lekarz.
Czy przed badaniem cholesterolu trzeba być na czczo
Nie, aktualne zalecenia pozwalają oznaczać cholesterol całkowity także po posiłku. W kilku dniach poprzedzających badanie zaleca się zwykłą dietę i unikanie stresu. Przy pobraniu należy poinformować o wszystkich przyjmowanych lekach.
Polecane badania
- Lipidogram – cholesterol całkowity razem z HDL, LDL, cholesterolem nie-HDL i trójglicerydami,
- Lipoproteina Lp(a) – uwarunkowany genetycznie czynnik ryzyka, którego nie obejmuje lipidogram,
- TSH – niedoczynność tarczycy podwyższa cholesterol,
- Glukoza – zaburzenia gospodarki węglowodanowej często towarzyszą zaburzeniom lipidowym,
- Próby wątrobowe – wątroba wytwarza większość cholesterolu.