Cynk, w moczu DZM

Cynk to pierwiastek śladowy, który wchodzi w skład lub jest niezbędny do działania ponad trzystu enzymów i białek. Bierze udział w przemianach węglowodanów i białek, w mineralizacji kości, gojeniu ran, pracy wątroby i odporności, a także wpływa na aktywność insuliny. Do objawów niedoboru cynku u dorosłych należą zmiany skórne, wypadanie włosów, łamliwość paznokci, przewlekłe zmęczenie i spadek libido. U dzieci znaczny niedobór może zahamować wzrost i dojrzewanie płciowe.

Cynk, który nie wchłonie się w jelitach, zostaje usunięty ze stolcem, natomiast nerki wydalają część cynku już przyswojonego. U zdrowej osoby ilość cynku w dobowej zbiórce zależy od objętości oddanego moczu, zawartości cynku w diecie i tego, jak dobrze jest on wchłaniany. Mała podaż lub słabe wchłanianie mogą więc zmniejszać wydalanie, a niektóre choroby i leki je zwiększają.

Oznaczenie cynku w moczu bywa zlecane, gdy istnieje ryzyko niedoboru tego pierwiastka lub jego nadmiernej utraty, między innymi:

• u niemowląt z podejrzeniem dziedzicznego zaburzenia wchłaniania cynku (zespołu Brandta),
• u osób żywionych pozajelitowo,
• w chorobie Leśniowskiego-Crohna,
• w marskości wątroby,
• w zespole nerczycowym,
• przy przedłużającym się gojeniu ran.

Większe wydalanie cynku z moczem obserwuje się w alkoholizmie i alkoholowej marskości wątroby, w zatruciu ołowiem, w ostrej porfirii z towarzyszącym białkomoczem oraz w zaburzeniach przemiany białek i węglowodanów, do których należy cukrzyca typu 2. Utratę cynku nasila też leczenie lekami chelatującymi, które wiążą metale i ułatwiają ich usuwanie. Wysoki wynik w moczu nie oznacza zatem dużych zapasów cynku, a raczej bywa sygnałem utraty tego pierwiastka.

Pomiar w moczu opisuje drogę wydalania, natomiast oznaczenie w surowicy informuje o ilości cynku krążącego we krwi. Lekarz często zestawia oba wyniki. Gdy cynk jest przez dłuższy czas suplementowany w wysokich dawkach, słabnie wchłanianie miedzi, a skutkiem bywa niedobór miedzi i niedokrwistość. W takiej sytuacji ocenia się również miedź.

Materiałem jest mocz zebrany przez pełne 24 godziny. Pojemnik oraz dokładny sposób zbierania i dostarczenia próbki omawia punkt pobrań. Przed badaniem należy poinformować o przyjmowanych lekach i suplementach z cynkiem.

• Cynk, ilościowo – stężenie cynku w surowicy,
• Miedź, ilościowo – pierwiastek, którego wchłanianie obniża nadmiar cynku,
• Albumina – białko, które przenosi cynk we krwi,
• Białko w moczu – ocena utraty białka przez nerki,
• Kreatynina w DZM – pomaga ocenić kompletność dobowej zbiórki.