HBs antygen

HBsAg i anty-HBs mają przeciwne znaczenie. HBsAg to antygen, czyli fragment wirusa, więc dodatni wynik wskazuje na zakażenie. Anty-HBs natomiast oznaczają przeciwciała wytwarzane przeciw temu antygenowi po szczepieniu lub przechorowaniu, więc dodatni wynik świadczy zwykle o ochronie. Szczepienie nie powoduje zakażenia, choć w pierwszych dniach po szczepieniu wynik HBsAg bywa przejściowo dodatni.

Lekarz zleca badanie HBsAg w badaniach przesiewowych, po możliwym narażeniu na zakażenie i przy objawach zapalenia wątroby:

• w badaniach przesiewowych w ciąży, przed operacją, przed chemioterapią oraz przed leczeniem immunosupresyjnym lub biologicznym, ze względu na ryzyko reaktywacji zakażenia,
• u personelu medycznego i u osób oddających krew, tkanki lub narządy,
• po narażeniu na krew albo wydzieliny osoby zakażonej, np. po zakłuciu zużytą igłą, a także po tatuażu lub zabiegu w miejscu o wątpliwej higienie,
• u partnerów i domowników osoby zakażonej,
• gdy ALT lub AST są podwyższone, a przyczyna nie jest znana,
• przy objawach zapalenia wątroby, takich jak żółtaczka, ciemny mocz i zmęczenie.

Okno diagnostyczne to okres tuż po zakażeniu, w którym HBsAg nie jest jeszcze wykrywalny we krwi. HBsAg staje się oznaczalny zwykle w ciągu 1–10 tygodni od zakażenia, nierzadko przed wystąpieniem dolegliwości, dlatego po ryzykownym kontakcie termin badania i ewentualnego powtórzenia wskazuje lekarz. Jeśli antygen jest obecny we krwi przez ponad sześć miesięcy, zakażenie uznaje się za przewlekłe; gdy organizm pokona wirusa, HBsAg zanika.

Dodatni wynik HBsAg potwierdza się dodatkowymi badaniami: testem potwierdzenia HBsAg, oznaczeniem markerów namnażania wirusa (HBeAg, HBV DNA), przeciwciał anty-HBc klasy IgM oraz enzymów wątrobowych. Na tej podstawie lekarz ocenia, czy zakażenie jest ostre, czy przewlekłe i czy wymaga leczenia. Ujemny HBsAg oznaczony po upływie okna diagnostycznego zwykle świadczy o braku zakażenia, ale nie informuje o odporności; tę ocenia się badaniem anty-HBs. Dalsze postępowanie i ewentualne szczepienie ustala lekarz.

Badanie HBsAg nie wymaga szczególnego przygotowania. Przy pobraniu poinformuj o niedawnych szczepieniach i o leczeniu osłabiającym odporność.

HBV szerzy się drogą krwi, nasienia i wydzieliny pochwy. Zakażenie następuje najczęściej przez kontakty seksualne, niesterylny sprzęt medyczny, kosmetyczny lub do tatuażu, wspólne używanie igieł, a także od zakażonej matki podczas porodu. Do zakażenia nie dochodzi przez przytulanie, wspólne sztućce i naczynia ani przez kaszel. Okres wylęgania trwa zwykle od około miesiąca do pół roku.

U większości dorosłych ostre zakażenie HBV ustępuje samoistnie, a organizm wytwarza trwałą odporność: HBsAg znika, a pojawiają się anty-HBs. U części osób, zwłaszcza zakażonych w dzieciństwie, wirus pozostaje w organizmie i rozwija się zakażenie przewlekłe. Zakażenie przewlekłe wymaga opieki lekarskiej, a o leczeniu decyduje lekarz.

Tak, przed WZW B chroni szczepienie, obowiązkowe w Polsce dla wszystkich niemowląt. Dorośli, którzy nie byli szczepieni, mogą omówić szczepienie z lekarzem.

HBsAg należy do badań zalecanych każdej kobiecie w ciąży, ponieważ wirus może przejść na dziecko podczas porodu. Jeśli wynik jest dodatni, noworodek otrzymuje po porodzie szczepionkę i immunoglobulinę, co zmniejsza ryzyko zakażenia dziecka.

Czy po szczepieniu wynik HBsAg może być dodatni? Zwykle nie. Dodatni wynik tuż po szczepieniu zdarza się rzadko i jest przejściowy, dlatego przy pobraniu należy poinformować o niedawnym szczepieniu.

Po jakim czasie od ryzykownego kontaktu wykonać badanie HBsAg? Antygen pojawia się we krwi z opóźnieniem sięgającym kilku tygodni, a termin badania i ewentualnych powtórzeń ustala lekarz w zależności od rodzaju narażenia.

Czy dodatni wynik HBsAg oznacza, że można zakazić inne osoby? Zwykle tak, dopóki antygen jest obecny we krwi. Stopień zakaźności ocenia się na podstawie dodatkowych badań, takich jak HBV DNA i HBeAg.

Czy WZW B jest wyleczalne? Ostre zakażenie u większości dorosłych ustępuje samoistnie. Zakażenia przewlekłego zwykle nie udaje się całkowicie wyeliminować, ale leki przeciwwirusowe pozwalają hamować namnażanie wirusa; o leczeniu decyduje lekarz.

• HBs przeciwciała – pokazują, czy szczepienie lub przechorowanie dało ochronę,
• HBc przeciwciała całkowite – marker przebytego lub trwającego kontaktu z wirusem,
• HCV przeciwciała – test na WZW C,
• HIV Ag/Ab Combo – badanie często wykonywane w tym samym czasie,
• ALT i Próby wątrobowe – ocena wątroby.