Histamina

Histamina jest aminą, którą organizm wytwarza sam, a część przyjmuje z pożywieniem. Działa na naczynia krwionośne, mięśnie gładkie oskrzeli i przewodu pokarmowego, skórę oraz układ nerwowy. Komórki tuczne uwalniają ją pod wpływem alergenu połączonego z przeciwciałami IgE, ale także po kontakcie z jadem owadów, niektórymi lekami, alkoholem, pod wpływem bodźców fizycznych czy pewnych pokarmów. Nadmiar histaminy wywołuje zaczerwienienie i świąd skóry, pokrzywkę, obrzęk twarzy, języka i gardła, duszność oraz spadek ciśnienia tętniczego z zawrotami głowy.

Lekarz zleca oznaczenie histaminy przede wszystkim przy:

• powtarzających się reakcjach anafilaktycznych, gdy trzeba ustalić, czy mają podłoże alergiczne,
• podejrzeniu mastocytozy, czyli choroby polegającej na nadmiernym namnażaniu komórek tucznych, objawiającej się zmianami skórnymi, pokrzywką lub napadami anafilaksji,
• objawach po spożyciu produktów bogatych w histaminę, gdy rozważana jest jej nietolerancja; wtedy wynik zestawia się z aktywnością diaminooksydazy (DAO), enzymu rozkładającego histaminę w jelicie.

Histamina bardzo szybko ulega rozkładowi. Po reakcji anafilaktycznej poziom histaminy osiąga szczyt po kilku minutach i w ciągu mniej więcej godziny spada do wyjściowego. Krew pobrana po dłuższym czasie od wystąpienia objawów może więc nie odzwierciedlać tego, co działo się w trakcie reakcji. Histamina jest również parametrem nietrwałym poza organizmem, dlatego próbka wymaga szybkiego dostarczenia do laboratorium. Z tych powodów w ocenie anafilaksji lekarze często łączą histaminę z oznaczeniem tryptazy, która dłużej pozostaje podwyższona.

Podwyższone stężenie histaminy może wskazywać na niedawne uwolnienie mediatorów z komórek tucznych lub na zwiększoną liczbę tych komórek, jak w mastocytozie. Przyczyną wzrostu może być również dieta bogata w histaminę albo obniżona aktywność DAO. Wynik niepodwyższony nie wyklucza anafilaksji, jeśli krew pobrano za późno. Znaczenie oznaczenia lekarz ocenia razem z przebiegiem objawów, wynikami tryptazy, IgE i badań alergologicznych.

Przed pobraniem krwi trzeba odstawić leki przeciwhistaminowe, ponieważ mogą one zmienić wynik. Termin odstawienia ustala się z lekarzem, zwłaszcza u osób stosujących je stale.

• Tryptaza – marker komórek tucznych przy anafilaksji i mastocytozie,
• Diaminooksydaza (DAO) – enzym jelitowy unieczynniający histaminę,
• IgE całkowite – ogólna ocena skłonności do reakcji alergicznych,
• Eozynofilia bezwzględna – liczba krwinek uczestniczących w reakcjach alergicznych.