IgE sp. F13 – orzech ziemny

Botanicznie orzeszek ziemny jest rośliną strączkową, spokrewnioną z soją, grochem, fasolą i łubinem, a nie z orzechami drzewnymi. Przeciwciała przeciw orzeszkom ziemnym nie oznaczają zatem, że dana osoba reaguje na orzech włoski czy laskowy. Białka orzeszka bywają natomiast podobne do białek innych strączkowych, co może dawać dodatnie wyniki dla kilku z nich jednocześnie.

Objawy alergii na orzeszki ziemne rozwijają się na ogół wkrótce po posiłku. Najczęściej są to pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy, nudności, ból brzucha, wymioty, a także świszczący oddech i duszność. Alergia na orzeszki ziemne należy do najczęstszych przyczyn ciężkiej anafilaksji wywołanej pokarmem. Zaczyna się zwykle w dzieciństwie i u większości chorych utrzymuje się w dorosłości; z wiekiem ustępuje mniej więcej u jednego dziecka na pięć.

Wynik F13 obejmuje mieszaninę wielu białek, które mają różne znaczenie kliniczne:

• białka zapasowe nasion, oznaczane jako Ara h 1, 2, 3 i 6, odpowiadają za uczulenie pierwotne i łączą się z większym ryzykiem reakcji ogólnoustrojowych,
• Ara h 8 jest odpowiednikiem brzozowego alergenu Bet v 1 i zwykle wywołuje jedynie łagodne dolegliwości w jamie ustnej,
• Ara h 5 należy do profilin, rozpowszechnionych w świecie roślin, także w pyłkach,
• Ara h 9 to białko transportujące lipidy; uczulenie na nie często towarzyszy reakcjom na brzoskwinię i pokrewne owoce i może dawać silniejsze objawy.

U uczulonych na brzozę dodatni F13 bywa skutkiem reakcji krzyżowej, a nie pierwotnej alergii na orzeszki. Rozdzielenie tych sytuacji umożliwia panel komponentów alergenowych orzeszka ziemnego.

Sposób obróbki ma znaczenie. Prażenie w wysokiej temperaturze zwiększa zdolność uczulającą białek orzeszka, a gotowanie w wodzie ją zmniejsza, prawdopodobnie przez wypłukiwanie części alergenów. Tłumaczy to, dlaczego reakcja po prażonych orzeszkach bywa silniejsza niż po gotowanych.

Na wydruku stężenie ma jednostkę kU/l i przypisaną klasę 0–6. Wiele osób z przeciwciałami przeciw orzeszkom spożywa je bez dolegliwości, a sama liczba nie przewiduje przebiegu kolejnej reakcji. Ostateczną ocenę przeprowadza alergolog na podstawie wywiadu, badania komponentów, a niekiedy próby prowokacji pod nadzorem medycznym.

Pobranie krwi odbywa się według wskazówek punktu pobrań, gdzie przed nakłuciem informuje się o przyjmowanych lekach.

• Panel 7 komponentów orzeszków ziemnych z Bet v 1 brzozy – odróżnia uczulenie pierwotne od krzyżowego,
• Panel orzeszki ziemne – ekstrakt i 6 komponentów – ekstrakt oraz pojedyncze białka w jednym oznaczeniu,
• IgE sp. F14 – soja – roślina strączkowa o podobnych białkach,
• IgE sp. F256 – orzech włoski – orzech drzewny, odrębne źródło uczulenia,
• Tryptaza – badanie stosowane w ocenie reakcji anafilaktycznych.