IgE sp. F4 – pszenica

Ekstrakt F4 jest mieszaniną wielu białek ziarna, a nie pojedynczą cząsteczką. Część z nich tworzy gluten (gliadyny i gluteniny), a część to białka niezwiązane z glutenem, między innymi inhibitory alfa-amylazy oraz białka przenoszące lipidy. W żywności pszennej opisano blisko trzydzieści alergenów, a poszczególne odpowiadają za odmienne postacie alergii. Przy niejednoznacznym przebiegu objawów lekarz może uzupełnić F4 o badanie wybranego komponentu, na przykład omega-5-gliadyny.

Alergia na pszenicę ma kilka postaci, zależnych od drogi kontaktu z alergenem:

• po zjedzeniu produktów pszennych pojawiają się obrzęk warg lub twarzy, nudności oraz ból brzucha; najcięższą postacią jest reakcja anafilaktyczna,
• objawy występują tylko wtedy, gdy po zjedzeniu pszenicy pacjent podejmuje wysiłek fizyczny; tę postać nazywa się anafilaksją zależną od pszenicy i wysiłku (WDEIA),
• wdychanie pyłu mącznego wywołuje nieżyt nosa lub duszność, co jako astma piekarzy dotyczy także młynarzy i cukierników,
• kontakt mąki ze skórą prowadzi do pokrzywki kontaktowej.

Pszenicę wymienia się wśród częstszych alergenów pokarmowych, zwykle po mleku krowim i jaju kurzym.

Mąka pszenna bywa dodatkiem do produktów, po których trudno się jej spodziewać. Może się znajdować między innymi w takich produktach jak ser topiony, mleko skondensowane, pasztety, parówki i mortadela, przetwory rybne, konserwy warzywne oraz majonez. Przez to związek objawów z pszenicą bywa trudny do uchwycenia, a lekarz w wywiadzie pyta również o żywność przetworzoną.

Laboratorium wyraża stężenie przeciwciał w kU/l, a wydruk zawiera zwykle także klasę w półilościowej skali. Wyższe stężenie zwiększa prawdopodobieństwo reakcji klinicznej, jednak ta zależność różni się między alergenami i nie określa przebiegu objawów u konkretnej osoby.

Dodatnie IgE na pszenicę świadczy o uczuleniu, czyli sensytyzacji. Zdarza się ono u osób, które jedzą pszenicę bez dolegliwości, między innymi z powodu reakcji krzyżowej z alergenami pyłku traw. Opisano również reaktywność krzyżową pszenicy z żytem i jęczmieniem, dlatego tolerancję tych zbóż alergolog ocenia osobno. Ujemny wynik przy przekonującym wywiadzie nie kończy diagnostyki; kolejnym krokiem mogą być testy skórne, badanie komponentów lub próba prowokacji w ośrodku przygotowanym do leczenia reakcji alergicznych.

Nie, alergia na pszenicę i celiakia to odrębne choroby. Celiakia ma podłoże autoimmunologiczne, a jej podstawowym testem serologicznym jest oznaczenie przeciwciał anty-tTG klasy IgA wraz z całkowitym IgA. Wynik F4, niezależnie od tego, czy jest dodatni, czy ujemny, nie mówi nic o celiakii.

Materiałem do oznaczenia F4 jest krew żylna; osobie pobierającej trzeba podać nazwy leków przyjmowanych na stałe.

• IgE sp. F79 – gluten (gliadyna) – przeciwciała przeciw samemu glutenowi pszenicy,
• Anty-tTG IgA (ELISA) – pierwszy test serologiczny przy podejrzeniu choroby trzewnej,
• IgE sp. GP1 – mieszanka traw wczesnych – gdy w grę wchodzi reakcja krzyżowa z pyłkami traw,
• Panel pokarmowy – mąka i mięso (10 alergenów) – kilka rodzajów mąki w jednym oznaczeniu,
• IgE całkowite – łączne stężenie przeciwciał IgE.