IgE sp. F79 – gluten (gliadyna)

Gluten to białka zapasowe ziarna zbóż, odporne na ogrzewanie. W pszenicy tworzą go gliadyny i gluteniny, które stanowią większość białka ziarna. Podobne białka zawierają inne zboża: żyto (sekalina), jęczmień (hordeina) i owies (awenina). Z tego względu osoba uczulona na gluten pszenicy może reagować też na pozostałe zboża glutenowe.

Gluten występuje nie tylko w pieczywie i makaronach. Jako dodatek technologiczny trafia do wędlin, przetworów rybnych i z owoców morza, wegetariańskich zamienników mięsa, słodyczy, lodów, przypraw, farszów, marynat, sosów sałatkowych, a nawet do otoczek tabletek.

Reakcja IgE-zależna na gluten rozwija się szybko: pierwsze dolegliwości występują przeważnie kilka minut po jedzeniu, a najpóźniej mniej więcej po godzinie. Reakcja może dotyczyć różnych narządów:

• w przewodzie pokarmowym wywołuje wymioty, kolkę lub biegunkę,
• na skórze daje pokrzywkę, szorstkie plamy lub wyprysk,
• w drogach oddechowych powoduje katar, kaszel albo napad astmy,
• w najcięższej postaci przybiera formę anafilaksji obejmującej cały organizm.

Wdychanie mąki może wywołać astmę piekarzy, a kontakt z nią przez skórę pokrzywkę lub wyprysk. Odrębną postacią jest anafilaksja zależna od pszenicy i wysiłku (WDEIA): sam posiłek nie wywołuje dolegliwości, a reakcja rozwija się, gdy po jedzeniu dochodzi wysiłek fizyczny. Odpowiada za nią głównie frakcja glutenu nazywana omega-5-gliadyną.

W alergii na gluten reakcję wyzwalają przeciwciała IgE. Celiakia ma podłoże autoimmunologiczne: u chorego spożywany gluten podtrzymuje przewlekłe zapalenie błony śluzowej jelita cienkiego, prowadzące do zaniku kosmków. Celiakię diagnozuje się między innymi na podstawie przeciwciał klasy IgA przeciw transglutaminazie tkankowej oraz przeciwciał przeciw endomysium, których F79 nie obejmuje. Ujemny wynik F79 nie przemawia więc przeciw celiakii, a dodatni nie świadczy o niej. Badania w kierunku celiakii dają miarodajny wynik u osoby, która spożywa gluten, dlatego o diecie przed nimi decyduje lekarz.

Podwyższone IgE przeciw glutenowi świadczy o uczuleniu, które alergolog zestawia z rodzajem i czasem pojawienia się objawów. Zdarza się, że osoba z dodatnim F79 spożywa pszenicę bez żadnych objawów, dlatego eliminacja wielu produktów z diety wyłącznie na podstawie wyniku nie jest zalecana. Gdy podejrzewa się WDEIA lub ciężkie reakcje, lekarz może zlecić oznaczenie omega-5-gliadyny jako osobnego komponentu.

Próbka do oznaczenia F79 to krew żylna. Zasady pobrania przedstawia punkt pobrań, któremu przed badaniem podaje się nazwy przyjmowanych leków.

• IgE sp. F4 – pszenica – przeciwciała wobec ekstraktu całego ziarna pszenicy,
• Przeciwciała anty-tTG IgA – pierwszy krok w diagnostyce celiakii,
• Pakiet badań – celiakia – kilka oznaczeń serologicznych choroby trzewnej,
• Panel pokarmowy – mąka i mięso (10 alergenów) – kilka rodzajów mąki i mięsa w jednym badaniu,
• IgE całkowite – łączne stężenie przeciwciał IgE.