Jod ilościowo

Jod wchodzi w skład hormonów tarczycy, tyroksyny i trójjodotyroniny, dlatego przy niedostatecznej podaży tego pierwiastka tarczyca wytwarza za mało hormonów. Długotrwały niedobór sprzyja zaburzeniom czynności gruczołu i powstawaniu wola. U kobiet w ciąży brak jodu może zaburzyć przebieg ciąży i rozwój płodu.

Szkodliwy jest także nadmiar. Bardzo duża podaż jodu może zahamować pracę tarczycy, a u części osób wywołać jej nadczynność; w ciąży może narazić płód na niedoczynność tego gruczołu. Nadmiar bywa skutkiem leków; przykładem jest amiodaron, lek przeciwarytmiczny, którego masa w jednej trzeciej przypada na jod.

Ilość jodu w organizmie zależy od tego, ile dostarczają go jedzenie i woda, od wchłaniania w jelicie oraz od tego, jak szybko wychwytuje go tarczyca. Jod, którego tarczyca nie wykorzysta, przechodzi przez nerki do moczu; tą drogą wydalane jest około 90% przyjętej ilości. Z tego powodu do oceny spożycia jodu u konkretnej osoby używa się przede wszystkim oznaczenia w moczu.

Dawniej oznaczenie jodu we krwi służyło do oceny czynności tarczycy poprzez pomiar jodu związanego z białkami osocza (PBI). Obecnie do oceny pracy tarczycy wykorzystuje się oznaczenia hormonów, przede wszystkim TSH i FT4.

Na stężenie jodu w surowicy wpływają jodowe i gadolinowe środki kontrastowe podawane w badaniach obrazowych, a mogą je zmieniać także leki zawierające jod i suplementy z jodem. Przed badaniem trzeba poinformować o każdym z nich. Wynik interpretuje lekarz, uwzględniając wyniki badań tarczycy, dietę i przyjmowane preparaty.

Jeśli w ostatnim czasie podano środek kontrastowy z jodem lub gadolinem, krew do oznaczenia pobiera się dopiero po upływie 96 godzin od jego podania.

• Jod w moczu – podstawowa ocena podaży jodu,
• TSH – hormon oceniający czynność tarczycy,
• FT4 – wolna tyroksyna wytwarzana przez tarczycę,
• Anty-TPO – przeciwciała w autoimmunologicznych chorobach tarczycy,
• Selen ilościowo w surowicy – pierwiastek potrzebny do przemian hormonów tarczycy.