anty-TPO

Przeciwciała anty-TPO powstają wtedy, gdy układ odpornościowy zaczyna traktować własną tarczycę jako obcą. W chorobach takich jak Hashimoto limfocyty stopniowo niszczą komórki tarczycy, a peroksydaza tarczycowa jest jednym z celów tego procesu. Anty-TPO mogą pojawić się na długo przed zmianą TSH lub hormonów tarczycy, dlatego bywają najwcześniejszą oznaką toczącego się procesu.

Anty-TPO spotyka się też u osób z chorobą Gravesa i Basedowa, w poporodowym zapaleniu tarczycy, a rzadziej u osób ze zdrową tarczycą.

Anty-TPO oznacza się, gdy lekarz przypuszcza, że zaburzenia pracy tarczycy mają tło autoimmunologiczne. Wskazania obejmują przede wszystkim:

• dolegliwości przypominające niedoczynność lub nadczynność tarczycy,
• wyniki TSH, FT4 lub FT3 poza przedziałem odniesienia,
• powiększona tarczyca lub zmiany widoczne w USG,
• planowanie ciąży, przebyte poronienia albo kłopoty z zajściem w ciążę, bo obecność przeciwciał wiąże się z większym ryzykiem powikłań,
• współistnienie innych chorób autoimmunologicznych, takich jak cukrzyca typu 1, celiakia czy reumatoidalne zapalenie stawów,
• rozpoczęcie leczenia lekami, które mogą zaburzać czynność tarczycy (interferon, lit, amiodaron),
• choroby tarczycy w rodzinie.

Wynik anty-TPO porównuje się z przedziałem odniesienia podanym na wydruku, który zależy od metody. Podwyższone stężenie przeciwciał wskazuje zwykle na proces autoimmunologiczny w tarczycy, ale samo nie informuje, czy produkcja hormonów jest już zaburzona. Odpowiedź na to pytanie dają dopiero TSH i FT4 oznaczone razem z anty-TPO. Wysokie miano przeciwciał wiąże się z większym prawdopodobieństwem rozwoju niedoczynności tarczycy w kolejnych latach.

Ujemny wynik przemawia przeciwko tłu autoimmunologicznemu, ale go nie wyklucza, ponieważ choroba Hashimoto może przebiegać bez przeciwciał anty-TPO. Przy utrzymującym się podejrzeniu Hashimoto pomocne bywa oznaczenie anty-TG i USG tarczycy.

Zwykle nie, ponieważ przeciwciała anty-TPO, jeśli się pojawią, utrzymują się latami. W diagnostyce najczęściej wystarcza jedno oznaczenie.

Wynik anty-TPO mogą zmienić czynniki związane z próbką i stanem fizjologicznym:

• suplementy z biotyną zakłócają testy immunochemiczne,
• bardzo tłusta próbka krwi pobrana po posiłku utrudnia pomiar,
• w ciąży stężenie przeciwciał zwykle się obniża, więc wynik z tego okresu bywa niższy niż przed ciążą.

Choroba Hashimoto postępuje powoli, przez lata, i często długo przebiega bez dolegliwości. W krajach z wystarczającą podażą jodu to ona najczęściej odpowiada za niedoczynność tarczycy. Gdy uszkodzenie gruczołu się pogłębia, pojawiają się męczliwość, marznięcie, sucha skóra, przyrost masy ciała, zaparcia, wypadanie włosów, spowolnienie i obniżenie nastroju. Tarczyca może być powiększona albo zmniejszona. Takie objawy występują także w wielu innych stanach, a ich przyczynę ustala lekarz.

Gdy anty-TPO są podwyższone, a TSH, FT4 i FT3 mieszczą się w przedziałach odniesienia, może to oznaczać, że proces autoimmunologiczny się toczy, a tarczyca nadal wytwarza wystarczającą ilość hormonów. U części osób z czasem rozwija się niedoczynność tarczycy, a u innych stan pozostaje stabilny przez wiele lat. Lekarz ustala, czy i jak często kontrolować TSH.

U kobiet z przeciwciałami anty-TPO częściej dochodzi w ciąży do niedoczynności tarczycy, poronienia lub przedwczesnego porodu, a po porodzie do zapalenia tarczycy. Z tego powodu przy staraniach o dziecko ginekolog lub endokrynolog zleca anty-TPO razem z TSH. Przy dodatnim wyniku sposób kontroli tarczycy w ciąży i ewentualne leczenie ustala lekarz prowadzący.

U większości osób przeciwciała anty-TPO pozostają we krwi latami, choć niekiedy ich ilość z czasem maleje, a w ciąży przejściowo się zmienia. O skuteczności leczenia świadczą wyniki TSH i FT4; miano przeciwciał nie służy do tej oceny.

Na badanie anty-TPO nie trzeba się specjalnie przygotowywać, a godzina pobrania nie ma znaczenia. Przy pobraniu zgłoś przyjmowane leki i suplementy, zwłaszcza biotynę.

Czy ujemne anty-TPO wyklucza chorobę Hashimoto? Nie. Rzadko występuje postać choroby bez tych przeciwciał i wtedy lekarz może zlecić anty-TG oraz USG tarczycy.

Czy u dzieci oznacza się anty-TPO? Tak, u dzieci z objawami choroby tarczycy albo z inną chorobą autoimmunologiczną.

Czy dieta lub suplementy obniżają przeciwciała anty-TPO? Badania naukowe nie dowiodły, by jakakolwiek dieta lub suplement usuwały te przeciwciała. O postępowaniu decyduje lekarz.

Czy wynik anty-TPO zależy od pory dnia? Nie, stężenie przeciwciał nie ma rytmu dobowego, więc godzina pobrania jest obojętna.

• Pakiet badań tarczycowy pełny – hormony i przeciwciała tarczycowe w jednym zestawie,
• Anty-TG – drugie przeciwciało oznaczane przy podejrzeniu choroby Hashimoto,
• TRAb – przeciwciała związane z chorobą Gravesa i Basedowa,
• TSH i FT4 – ocena czynności tarczycy.