Kał resztki pokarmowe

Diagnosta ocenia w preparacie z kału ziarna skrobi, włókna mięśni prążkowanych i gładkich, kule tłuszczu oraz fragmenty komórek roślinnych. Wynik ma charakter opisowy lub półilościowy, czyli informuje, czy dany składnik występuje i w jakiej mniej więcej ilości. Pojedyncze resztki, zwłaszcza włókna roślinne bogate w błonnik, mogą pojawiać się także przy sprawnym trawieniu.

Na badanie resztek pokarmowych lekarz kieruje zwykle pacjentów, u których dolegliwości nasuwają myśl o słabym trawieniu albo upośledzonym wchłanianiu pokarmu, na przykład gdy występują:

• przewlekła albo nawracająca biegunka,
• obfite, tłuste lub cuchnące stolce,
• wzdęcia i ból brzucha pojawiające się po posiłkach,
• chudnięcie, którego nie tłumaczy dieta.

Większa ilość niestrawionych resztek może świadczyć o niedoborze enzymów trawiennych. Taki niedobór bywa związany z chorobami trzustki, wątroby, żołądka lub jelit, z utrudnionym odpływem żółci i soku trzustkowego (na przykład w żółtaczce mechanicznej), z zapaleniem trzustki lub wątroby, a także ze stanami zapalnymi jelit, w tym wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, i zakażeniami przewodu pokarmowego.

Tłuszcz w kale częściej wiąże się z pracą trzustki i przepływem żółci, a obecność włókien mięśniowych z trawieniem białek. Przyspieszony pasaż jelitowy, czyli zbyt szybkie przesuwanie się treści, również zwiększa ilość resztek w stolcu.

Wynik badania kału na resztki pokarmowe jest nieswoisty: pokazuje, że trawienie mogło przebiegać niepełnie, ale nie wskazuje, który narząd za to odpowiada. Na podstawie tego oznaczenia nie da się ocenić nietolerancji ani alergii pokarmowej, a do poszukiwania pasożytów i bakterii chorobotwórczych służą osobne badania kału. Przy podejrzeniu niewydolności trzustki lekarz zleca zwykle oznaczenie elastazy trzustkowej, a przy podejrzeniu zapalenia jelit kalprotektynę.

Badanie kału na resztki pokarmowe nie wymaga specjalnego przygotowania. Lekarzowi należy powiedzieć o przyjmowanych enzymach trawiennych i lekach przeczyszczających, bo mogą zmienić obraz preparatu.

• Elastaza trzustkowa w kale – ilość enzymu trzustkowego w stolcu,
• Kalprotektyna w kale – wskaźnik stanu zapalnego jelit,
• Kał – badanie ogólne – podstawowa ocena wyglądu i składu stolca,
• Kał – pasożyty – przy biegunce o niejasnej przyczynie.