Nadkrzepliwość (trombofilia), panel podstawowy
- Czas oczekiwania na wynik16 ?Czas oczekiwania na wynik zależy od laboratorium.
- Materiał do badaniakrew
Nadkrzepliwość (trombofilia), panel podstawowy, to genetyczne badanie krwi, które sprawdza obecność dwóch najczęstszych dziedzicznych wariantów zwiększających skłonność do zakrzepów: czynnika V Leiden i zmiany G20210A w genie protrombiny. Wynik pomaga lekarzowi ocenić, czy zakrzepica u pacjenta lub w jego rodzinie może mieć podłoże wrodzone.
Nadkrzepliwość (trombofilia), panel podstawowy – więcej informacji
Co obejmuje podstawowy panel trombofilii
Panel zawiera dwie analizy DNA. Pierwsza dotyczy genu czynnika V krzepnięcia. Wariant Leiden sprawia, że czynnik V słabiej poddaje się działaniu aktywowanego białka C, które w zdrowym układzie krzepnięcia hamuje tworzenie skrzepu. Druga analiza obejmuje gen protrombiny (czynnika II). Wariant G20210A wiąże się z wyższym stężeniem protrombiny we krwi, a przez to ze zwiększoną skłonnością do tworzenia zakrzepów.
Oba warianty dziedziczy się po rodzicach. Wynik podaje, czy dana zmiana jest nieobecna, występuje w jednej kopii genu (heterozygota), czy w obu (homozygota). Homozygotyczność i jednoczesne nosicielstwo obu wariantów wiążą się z wyraźniej podwyższonym ryzykiem niż pojedyncza kopia.
W jakich sytuacjach lekarz zleca badanie nadkrzepliwości
Lekarz rozważa panel trombofilii głównie wtedy, gdy wynik może wpłynąć na decyzje o profilaktyce lub leczeniu. Do typowych sytuacji należą:
- żylna choroba zakrzepowo-zatorowa w młodym wieku albo w nietypowym miejscu, na przykład w żyłach jamy brzusznej lub mózgu,
- nawracające epizody zakrzepicy lub zatorowości płucnej,
- zakrzepica u bliskich krewnych, zwłaszcza w młodym wieku,
- planowanie antykoncepcji hormonalnej lub hormonalnej terapii zastępczej u osoby z obciążonym wywiadem rodzinnym,
- niektóre powikłania ciąży i nawracające poronienia, po wykluczeniu innych przyczyn.
Panel nie jest badaniem przesiewowym dla wszystkich. Po zakrzepicy wyraźnie sprowokowanej, na przykład operacją lub długim unieruchomieniem, wynik często nie zmienia postępowania.
Co znaczy wynik dodatni, a co ujemny
Obecność wariantu oznacza zwiększoną podatność na zakrzepicę, a nie samą chorobę. Wielu nosicieli czynnika V Leiden lub wariantu protrombiny przez całe życie nie ma zakrzepów. Na rzeczywiste ryzyko wpływają też wiek, ciąża i połóg, zabiegi operacyjne, unieruchomienie, leki hormonalne, otyłość i nowotwory.
Wynik ujemny dotyczy wyłącznie dwóch sprawdzanych wariantów. Nie obejmuje niedoborów antytrombiny, białka C ani białka S, które ocenia się badaniami aktywności we krwi. Nie dotyczy też nabytych przyczyn nadkrzepliwości, w tym zespołu antyfosfolipidowego, w którym oznacza się antykoagulant toczniowy i przeciwciała antyfosfolipidowe.
Co może wpłynąć na analizę DNA
Badanie genetyczne nie zależy od posiłku, pory dnia, ciąży ani leków przeciwkrzepliwych, dlatego można je wykonać także w trakcie leczenia. Wyjątkiem jest niedawne przetoczenie krwi, po którym w próbce przez pewien czas może występować DNA dawcy. Genotyp pozostaje niezmienny przez całe życie, więc badanie zwykle wykonuje się raz.
Jak przygotować się do panelu trombofilii
Sposób pobrania krwi omawia punkt pobrań. Przy rejestracji należy podać przyjmowane leki.
Polecane badania
- Czynnik V Leiden met. PCR – pojedyncza analiza wariantu czynnika V,
- Mutacja 20210 G/A genu protrombiny – osobne oznaczenie wariantu protrombiny,
- Antytrombina III, aktywność – ocena naturalnego inhibitora krzepnięcia,
- Białko C, aktywność – badanie białka hamującego krzepnięcie,
- Antykoagulant toczniowy – badanie w kierunku nabytej skłonności do zakrzepów.
